در این مقاله اثرات و عوارض جانبی هورمون رشد انسانی و مواردی که باید بدانید را بررسی خواهیم نمود. هورمون رشد انسانی HGH یک هورمون طبیعی است که توسط غده هیپوفیز ترشح میشود. این هورمون برای رشد، بازسازی سلولها و تقسیم سلولی لازم است. HGH به حفظ، ساخت و ترمیم بافت سالم در مغز و اندامهای دیگر کمک میکند. این هورمون همچنین سرعت ترمیم پس از آسیب و بازسازی بافت عضلانی پس از ورزش را افزایش میدهد که به ساخت توده عضلانی، افزایش متابولیسم و سوزاندن چربیها کمک میکند.
گفته میشود HGH برای کیفیت و ظاهر پوست نیز مهم است. همچنین گفته میشود این هورمون سرعت فرآیند پیری را کم میکند و بیماریهای مرتبط با پیری را درمان میکند. با این وجود، تحقیقاتی که از این ادعاها حمایت میکنند، بسیار کم هستند. HGH با تحریک فرآیندهای متابولیک در سلولها، متابولیسم را فعال میکند. همچنین کبد را تحریک میکند تا پروتئین شبه انسولینی را بسازد که باعث تولید سلولهای غضروف میشود. این عملکرد، در رشد استخوان و اندامها و در سنتز پروتئین در عضلات نقش دارد. با اینکه hGH مادهای طبیعی است، در اشکال مصنوعی و بهعنوان داروی تزریقی و خوراکی هم موجود است. اما خطرات مصرف این هورمون چیست؟
بررسی موارد مصرف و فواید هورمون رشد
HGH مصنوعی برای درمان رشد کم در کودکان و بزرگسالان استفاده میشود. همچنین برای درمان بزرگسالانی که به سندرم روده کوتاه مبتلا هستند یا به دلیل ایدز و HIV عضلات خود را از دست دادهاند هم کاربرد دارد. فقدان رشد میتواند دلایل پزشکی مختلفی داشته باشد از جمله:
- بیماری مزمن کلیوی
- کودکانی که با وزن کم متولد شدهاند
- سندرم پرادرویلی
- فقدان یا کمبود hGH
- سندرم ترنر
- کمبود هورمون رشد ناشی از تومور هیپوفیز یا درمانهای مربوطه
- بیماری تحلیل عضلات
تزریق هورمون رشد به افراد کمک میکند تا:
- ظرفیت ورزشی خود را افزایش دهند.
- تراکم استخوان خود را بهبود ببخشند.
- توده عضلانی بسازند.
- چربی بدنشان را کم کنند.
بهدلیل این مزایا، بسیاری از افراد برای بهبود عملکرد ورزشیشان، از hGH استفاده میکنند. گاهی برای افزایش توده عضلانی و بهبود عملکرد ورزشی، این هورمون همراه با استروئیدهای آنابولیک مصرف میشود. برخی عقیده دارند hGH اثرات ضدپیری دارد چون سطوح طبیعی hGH با افزایش سن، کاهش مییابد. همچنین گفته میشود هورمون رشد انسانی بهصورت طبیعی باعث افزایش تستوسترون میشود. با این حال لازم به ذکر است که برخی از این مزایا از نظر علمی ثابت نشدهاند. استفاده از hGH برای اهداف ورزشی و ضدپیری بهدلیل نبود شواهد علمی و اثرات جانبی بالقوه آن، بحثبرانگیز است.
فرمهای محبوب هورمون رشد
hGH در صورت تجویز، بهصورت عضلانی و زیرپوستی تزریق میشود. گاهی تولیدکنندگان غیرقانونی هم hGH را به فرم تزریقی ارائه میدهند. hGH و ترکیباتی که تولید hGH را تقویت میکنند، توسط برخی شرکتها، بهصورت آنلاین و بهعنوان داروهای خوراکی فروخته میشود. این شرکتها ادعا میکنند که مزایای این فرم نیز مشابه فرم تزریقی است. این داروهای خوراکی گاهی با اسم آزادکنندههای هورمون رشد انسانی شناخته میشوند. گفته میشود برخی از آنها بهدلیل وجود موادی مثل آمینواسیدها، سطح hGH را در بدن بالا میبرند.
با این حال، هیچ مدرکی وجود ندارد که ثابت کند این داروهای خوراکی، همان نتایج hGH تزریقی را ایجاد میکنند. داروهای هومیوپاتی حاوی هورمون رشد انسانی هم وجود دارند اما مدرکی وجود ندارد که مزایای آن را اثبات کند.
عوارض استفاده از هورمون رشد انسانی چیست؟
استفاده از hGH اثرات جانبی متعددی دارد. این اثرات جانبی ممکن است هم در فرم تجویزشده و هم در فرم غیرقانونی مشاهده شود زیرا محتوای آنها کاملا شناختهشده و تنظیمشده نیست. اثرات جانبی ممکن است افراد پیر را بیشتر از افراد جوان تحت تاثیر قرار دهد. اثرات بلندمدت hGH شناختهشده نیستند. اثرات جانبی احتمالی تزریق hGH اضافی عبارتند از:
- سندرم کارپال تونل
- درد در اعصاب، مفاصل و عضلات
- تورم دستها و پاها بهدلیل احتباس مایعات (ادم)
- کلسترول بالا
- بیحسی و سوزنسوزن شدن پوست
- افزایش خطر بیماریهای قلبی و دیابت
- رشد تومورهای سرطانی
- رشد اجزای صورت، دستها و پاها (آکرومگالی)
- تغییر خلق و خو، افسردگی و گوشهگیری
- بزرگ شدن قلب
- قند خون پایین
- آسیب کبد
- خستگی
- بزرگ شدن سینهها در مردان (گاینکومستیا)
نتیجه
hGH باید با دقت و توجه مصرف شود. فقط از هورمون رشدی استفاده کنید که پزشک برایتان تجویز میکند. در دوره مصرف، مرتبا با پزشک خود مشورت کنید. به این توجه کنید که بدنتان چطور واکنش نشان میدهد و آیا دچار عوارض جانبی شدهاید یا خیر. اگر میخواهید بدنتان را قوی کنید یا سلامتیتان را بهبود ببخشید اما بیماری مرتبطی با کمبود هورمون رشد ندارید، راههای دیگری پیدا کنید. برای بهبود سلامت و تندرستی خود، از رژیم غذایی سالمی استفاده کنید، بهطور منظم ورزش کنید و عادات سالمی داشته باشید.
پرسشهای متداول
HGH هورمونی است که غدهٔ هیپوفیز ترشح میکند و برای رشد، تقسیم و بازسازی سلولها ضروری است. نقش آن فقط رشد قد نیست؛ در ترمیم بافت، ساخت و حفظ تودهٔ عضلانی، تنظیم متابولیسم چربی و افزایش تراکم استخوان هم دخیل است. این نقشها در راهنمای بالینی Endocrine Society توصیف شده است. برای درک جامعتر، مقالهٔ هورمون رشد چیست و مقالهٔ هورمون چیست را ببین.
تجویز HGH فهرست مشخص و محدودی دارد: کمبود هورمون رشد در کودکان و بزرگسالان، برخی کودکان با وزن کم هنگام تولد، سندرم پرادر–ویلی، سندرم ترنر، کمبود ناشی از تومور هیپوفیز و بیماران مبتلا به سندرم رودهٔ کوتاه یا تحلیل عضلانی ناشی از ایدز. راهنمای AACE/ACE (۲۰۱۹) و مرور Journal of Clinical Medicine (۲۰۲۴) شرایط تجویز در بزرگسالان را روشن میکنند.
شایعترین عوارض درد و تورم مفاصل، احتباس مایعات، بیحسی و گزگز اندامها، افزایش قند خون و مقاومت انسولینی است. اما نگرانی اصلی مربوط به مصرف بلندمدت و خودسرانه است؛ جایی که خطر بزرگشدن اندامهای داخلی و پیامدهای جدیتر مطرح میشود. راهنمای Endocrine Society دربارهٔ آکرومگالی نشان میدهد سطوح بالای مزمن هورمون رشد چه سرانجامی دارد.
مصرف خودسرانهٔ HGH برای افزایش عضله یا عملکرد ورزشی نه توصیه میشود و نه جایگزین تمرین و تغذیهٔ اصولی است. این کار میتواند با عوارض جدی همراه باشد و در رقابتهای ورزشی هم ممنوع و قابلآزمایش است. مسیر طبیعی ساخت عضله از آمینو اسیدها و پروتئین میگذرد.
بیشتر ترشح طبیعی HGH شبانه و در مراحل عمیق خواب رخ میدهد. خواب کافی، تمرین مقاومتی و پرهیز از مصرف زیاد قند پیش از خواب به حفظ این ترشح کمک میکنند؛ در مقابل، کمخوابی آن را کاهش میدهد. تکنیکهای عملی را در مقالهٔ بهترین روشهای طبیعی افزایش هورمون رشد آوردهایم.
شواهد این ادعا را تأیید نمیکند. هورمون رشد یک پروتئین است و در دستگاه گوارش تجزیه میشود؛ بنابراین اثر محصولات خوراکی HGH برای افزایش سطح هورمون محل تردید جدی است. هیچیک از این محصولات نباید بدون بررسی علمی و مشورت پزشک مصرف شود.
تهیه و تنظیم مطلب توسط تیم تولید محتوای بادیمن، استفاده از مطالب بدون ذکر منبع ( بادیمن ) و به منظور مقاصد تجاری پیگرد قانونی دارد.
Sources
Human growth hormone (hGH) testing. (2018).
wada-ama.org/en/questions-answers/human-growth-hormone-hgh-testing
Mayo Clinic Staff. (2016). Human growth hormone (HGH): Does it slow aging?
mayoclinic.org/healthy-lifestyle/healthy-aging/in-depth/growth-hormone/art-20045735?pg=1
Mayo Clinic Staff. (2016). What are the risks of taking the human growth hormone if you don’t need it?
mayoclinic.org/healthy-lifestyle/healthy-aging/in-depth/growth-hormone/art-20045735?pg=2
Velloso CP. (2008). Regulation of muscle mass by growth hormone and IGF-I.
ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18500379