افزایش وزن برای افراد اکتومورف یا به اصطلاح “هارد گینرها” (Hardgainers) گاهی از کاهش وزن نیز دشوارتر به نظر می‌رسد. در دنیای پر از اطلاعات ضد و نقیض تناسب اندام، کلید اصلی و علمی برای رهایی از لاغری، درک صحیح از بیولوژی پایه بدن و ریاضیات کالری‌ها است. در این مقاله از بادیمن، قصد داریم با تکیه بر معتبرترین منابع علمی جهان، الگوریتم دقیقی برای محاسبه میزان کالری دریافتی روزانه جهت افزایش وزن اصولی ارائه دهیم.
قدم اول: درک متابولیسم پایه (BMR)
پیش از آنکه بدانید برای افزایش وزن به چه میزان غذا نیاز دارید، باید بدانید بدن شما در حالت استراحت مطلق چقدر انرژی مصرف میکند. این عدد را نرخ متابولیسم پایه (BMR) می‌نامند. دقیق‌ترین فرمول مورد تایید متخصصین تغذیه برای محاسبه این عدد، فرمول میفلین-سنت جیور (Mifflin-St Jeor) است:
راهنمای محاسبه کالری پایه بدن (BMR) به زبان ساده
برای اینکه بدانید بدن شما در حالت استراحت کامل (مثلاً اگر تمام روز دراز بکشید) چقدر کالری می‌سوزاند، کافیست اطلاعات خود را در فرمول‌های زیر قرار دهید:
محاسبه برای آقایان:
- قدم اول: وزن خود را (به کیلوگرم) در عدد 10 ضرب کنید.
- قدم دوم: قد خود را (به سانتی‌متر) در عدد 6.25 ضرب کنید.
- قدم سوم: سن خود را (به سال) در عدد 5 ضرب کنید.
محاسبه نهایی: عدد به دست آمده از قدم اول را با عدد قدم دوم جمع کنید. سپس، عدد قدم سوم را از آن کم کرده و در آخر، عدد 5 را به نتیجه اضافه کنید.
فرمول به زبان ساده: (نتیجه قدم اول) + (نتیجه قدم دوم) - (نتیجه قدم سوم) + 5 = کالری پایه شما
محاسبه برای خانم‌ها:
- قدم اول: وزن خود را (به کیلوگرم) در عدد 10 ضرب کنید.
- قدم دوم: قد خود را (به سانتی‌متر) در عدد 6.25 ضرب کنید.
- قدم سوم: سن خود را (به سال) در عدد 5 ضرب کنید.
محاسبه نهایی: عدد به دست آمده از قدم اول را با عدد قدم دوم جمع کنید. سپس، عدد قدم سوم را از آن کم کرده و در آخر، عدد 161 را از نتیجه کم کنید.
فرمول به زبان ساده: (نتیجه قدم اول) + (نتیجه قدم دوم) - (نتیجه قدم سوم) - 161 = کالری پایه شما
مثال عملی برای یک آقا:
فرض کنیم شما آقایی 30 ساله با قد 180 سانتی‌متر و وزن 75 کیلوگرم هستید.
- قدم اول (وزن): 750 = 75×10
- قدم دوم (قد): 1125 = 180×6.25
- قدم سوم (سن): 150 = 30×5
نتیجه نهایی: 1730 = 5 + 150 – 1125 + 750
این عدد یعنی بدن این فرد برای زنده ماندن و انجام فعالیت‌های حیاتی، روزانه به 1730 کالری نیاز دارد.
قدم دوم: محاسبه کل انرژی مصرفی روزانه (TDEE)
شما در طول روز در رختخواب بی‌حرکت نمی‌مانید. راه می‌روید، کار می‌کنید و ورزش می‌کنید. برای محاسبه کل کالری مصرفی روزانه (Total Daily Energy Expenditure)، باید عدد کالری پایه (BMR) که در مرحله قبل به دست آوردید را با توجه به میزان فعالیت روزانه‌تان در یکی از اعداد زیر ضرب کنید:
- بدون فعالیت (بی‌تحرک و پشت‌میزنشین): عدد کالری پایه را در 1.2 ضرب کنید.
- فعالیت سبک (۱ تا ۳ روز ورزش در هفته): عدد کالری پایه را در 1.375 ضرب کنید.
- فعالیت متوسط (۳ تا ۵ روز ورزش در هفته): عدد کالری پایه را در 1.55 ضرب کنید.
- فعالیت شدید (۶ تا ۷ روز ورزش در هفته): عدد کالری پایه را در 1.725 ضرب کنید.
مثال عملی:
فرض کنیم کالری پایه شما در مرحله قبل 1730 به دست آمده است و شما فردی هستید که فعالیت متوسط (۳ تا ۵ روز ورزش در هفته) دارید.
این عدد یعنی بدن شما با توجه به فعالیت‌هایی که دارید، برای ثابت ماندن و حفظ وزن فعلی‌تان، روزانه به حدود 2681 کالری نیاز دارد.
قدم سوم: ایجاد مازاد کالری (Caloric Surplus) برای افزایش وزن
قانون طلایی ترمودینامیک در بدن انسان این است: برای افزایش وزن، باید کالری دریافتی شما بیشتر از TDEE باشد. اما این افزایش نباید بی‌رویه باشد، زیرا منجر به تجمع چربی مضر (به جای عضله‌سازی) خواهد شد.
طبق توصیه مایو کلینیک (Mayo Clinic) و آکادمی تغذیه آمریکا، برای یک افزایش وزن سالم و پیوسته (حدود ۰.۲۵ تا ۰.۵ کیلوگرم در هفته)، باید روزانه ۳۰۰ الی ۵۰۰ کالری به TDEE خود اضافه کنید. اگر می‌خواهید با سرعت بیشتری وزن (و احتمالا کمی چربی) بگیرید، این عدد را به ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ کالری افزایش دهید.
فرمول نهایی: Target Calories = TDEE 500
تقسیم‌بندی درشت‌مغذی‌ها (Macronutrients)
کالری‌ها به تنهایی کیفیت افزایش وزن شما را تعیین نمی‌کنند. اینکه این کالری‌ها از چه منبعی تامین شوند، تفاوت بین یک بدن عضلانی و یک بدن چرب را رقم می‌زند. توزیع استاندارد درشت‌مغذی‌ها برای افزایش وزن به شرح زیر است:
- پروتئین: ۱.۶ تا ۲.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن (برای ترمیم و ساخت عضلات).
- چربی‌های سالم: ۲۰ تا ۳۰ درصد از کل کالری روزانه (برای تنظیم هورمون‌ها از جمله تستوسترون).
- کربوهیدرات‌ها: مابقی کالری مورد نیاز باید از کربوهیدرات‌های پیچیده تامین شود (برای تامین انرژی تمرینات).
نکات کلیدی برای موفقیت در مسیر افزایش حجم
- ثبت دقیق کالری‌ها: از اپلیکیشن‌های ترکر (Tracker) مانند MyFitnessPal استفاده کنید.
- غذاهای پرکالری و کم‌حجم: از مغزها، کره بادام زمینی، روغن زیتون و آووکادو غافل نشوید.
- تمرینات مقاومتی: افزایش کالری بدون تمرین با وزنه، تنها به بزرگ شدن شکم شما ختم می‌شود. عضله‌سازی نیازمند تحریک از طریق تمرینات هایپرتروفی است.
سوالات متداول (FAQ)
بدن به منظور ادامه حیات و بقای خود نیاز به منبع انرژی دارد. نام این منبع انرژی غذاست. ما از طریق منابع غذایی انرژی خود را به منظور ادامه حیات تامین میکنم. این شامل درشت مغذی ها و ریز مغذی ها میباشد. هنگامی که میزان منابع انرژی دریافتی شما بیش از نیاز بدن باشد، بدن آنرا به صورت توده چربی ذخیره میکند. در این زمان افزایش وزن حاصل از تجمع چربی اتفاق می افتد. این مورد بیشتر در زمانی رخ میدهد که حجم زیادی از منبع کالری دریافتی را کربوهیدرات‌ها، قندها و چربی ها تشکیل بدهند. زمانی که شما فعالیت ورزشی و یا فیزیکی شدیدی دارید، بدن شروع به مصرف بیشتر منابع غذایی نموده و در صورت اتمام آنها روی به تغذیه از عضلات و سپس چربی های ذخیره شده می آورد. آنچه نیاز است بدانید این است که میبایست یک توازن در دریافت درشت مغذی ها شامل پروتئین، کربوهیدرات و چربی ها و همچنین ریز مغذی ها به صورت علمی و اصولی وجود داشته باشد تا کالری دریافتی شما در نهایت باعث تجمع توده چربی نشده و منجر به رشد عضلاتتان شود. افزایش وزن حاصل از رشد عضلات باعث افزایش متابولیسم بدن شده و توده چربی شما را کاهش میدهد. این یعنی تناسب اندام! در این بخش مقالات بسیار مفیدی در رابطه با افزایش وزن قرار گرفته است که با مطالعه آنها میتوانید به درک صحیحی از این موضوع برسید.
ضروری نیست، اما بسیار کمککننده است. اگر به دلیل مشغله کاری یا نداشتن اشتهای کافی نمیتوانید کالری مازاد (مثلا ۳۰۰۰ کالری در روز) را از طریق غذای جامد دریافت کنید، مکملهای گینر معتبر (که در بادیمن عرضه میشوند) یک راهکار سریع، آسان و غنی از کربوهیدرات و پروتئین برای رسیدن به اهداف کالری روزانه شما هستند.
منابع معتبر استفاده شده:
تایید شده توسط دیجیکالا