مشاوره تخصصی و هدایای ویژه
تضمین اصالت و سلامت کالا
تضمین بهترین قیمت و کیفیت خدمات
فروش ۴ قسطه بدون چک سفته بدون سود و کارمزد اضافی
ارسال به سراسر کشور به همراه ارسال رایگان
مشاوره تخصصی فروش و پشتیبانی: ۲۸۴۲۶۴-۰۲۱
سرویس ارسال اکسپرس شهر تهران
بیش از ۱۰ سال سابقه رسمی فعالیت
مشاوره تخصصی و هدایای ویژه
تضمین اصالت و سلامت کالا
تضمین بهترین قیمت و کیفیت خدمات
فروش ۴ قسطه بدون چک سفته بدون سود و کارمزد اضافی
ارسال به سراسر کشور به همراه ارسال رایگان
مشاوره تخصصی فروش و پشتیبانی: ۲۸۴۲۶۴-۰۲۱
سرویس ارسال اکسپرس شهر تهران
بیش از ۱۰ سال سابقه رسمی فعالیت
آزیترومایسین یک آنتی‌بیوتیک ماکرولیدی است که برای عفونت‌های تنفسی، سینوزیت و برخی عفونت‌های آمیزشی تجویز می‌شود. ویژگی مهم آن نیمه‌عمر طولانی است. به همین دلیل دورهٔ درمان اغلب سه تا پنج روز است. در این راهنمای بادی‌من، موارد مصرف، دوز، عوارض و تداخلات آزیترومایسین را با استناد به منابع علمی مرور می‌کنیم.
این متن نسخهٔ اینترنتی نیست و برای بیمار نوشته نشده که دنبال تجویز از راه دور باشد. برای کسی نوشته شده که می‌خواهد بداند پزشکش چرا این دارو را انتخاب کرده و چه نکته‌ای را باید رعایت کند. هر ادعای این راهنما به یک منبع نام‌دار وصل است.
نام ژنریک آزیترومایسین چیست و از کدام خانوادهٔ دارویی است؟
نام ژنریک این دارو آزیترومایسین است و شکل تجاری آن در بازار ایران با نام‌های شناخته‌شده‌ای عرضه می‌شود. آزیترومایسین عضو خانوادهٔ ماکرولیدها و زیرگروه آزالیدهاست. اریترومایسین و کلاریترومایسین دیگر اعضای همین خانواده‌اند. این دارو نیمه‌عمر بافتی طولانی‌تری نسبت به اریترومایسین دارد.
آزالید یعنی حلقهٔ ماکرولیدی که یک اتم نیتروژن به آن اضافه شده است. همین تغییر کوچک در ساختار، پایداری دارو در محیط اسیدی معده را بالا می‌برد. به همین دلیل آزیترومایسین را می‌توان با غذا مصرف کرد و جذب آن کم نمی‌شود.
کد ATC آزیترومایسین چیست و چه معنایی دارد؟
کد ATC آزیترومایسین J01FA10 است. حرف J01 نشان می‌دهد این دارو در گروه ضدباکتری‌های سیستمیک برای مصرف خوراکی قرار دارد. ترکیب FA زیرگروه ماکرولیدها را مشخص می‌کند و عدد پایانی همین دارو را از سایر ماکرولیدها جدا می‌کند. این کد برای مقایسهٔ علمی و نسخه‌نویسی دقیق کاربرد دارد. منبع رسمی این طبقه‌بندی، ایندکس ATC سازمان جهانی بهداشت است.
این دارو در چه اشکال دارویی عرضه می‌شود؟
آزیترومایسین در شکل قرص پوشش‌دار، کپسول، سوسپانسیون خوراکی، ویال تزریق وریدی و قطرهٔ چشمی تولید می‌شود. قرص‌ها با دوزهای متفاوت عرضه می‌شوند و سوسپانسیون بیشتر برای کودکان کاربرد دارد. شکل تزریقی برای موارد شدید و بستری به کار می‌رود. قطرهٔ چشمی هم برای التهاب ملتحمهٔ باکتریایی تجویز می‌شود.
آزیترومایسین در شکل قرص، سوسپانسیون و ویال تزریقی عرضه می‌شود و شکل مصرف را پزشک تعیین می‌کند. — منبع: برچسب رسمی دارو در DailyMed
شکل تزریقی برای عفونت‌های شدید یا بیمارانی است که توانایی بلع ندارند. قطرهٔ چشمی مسیر موضعی است و اثر سیستمیک کمتری دارد. انتخاب شکل دارو به محل عفونت، سن و توانایی مصرف خوراکی بیمار بستگی دارد.
موارد مصرف این آنتی‌بیوتیک کدام‌اند؟
شایع‌ترین کاربرد این دارو درمان عفونت‌های تنفسی مانند سینوزیت باکتریایی، فارنژیت، برونشیت و سینه‌پهلو است. در بیماری انسدادی مزمن ریه هم در دوره‌های تشدید تجویز می‌شود. سیاه‌سرفه، حصبه و برخی عفونت‌های آمیزشی مانند کلامیدیا از دیگر موارد مصرف‌اند. در آسم و فیبروز کیستیک نیز در شرایط خاص به کار می‌رود.
سینوزیت باکتریایی و فارنژیت
سینه‌پهلو اکتسابی از جامعه
تشدید برونشیت مزمن و بیماری انسدادی مزمن ریه
سیاه‌سرفه و حصبه
عفونت کلامیدیا و برخی عفونت‌های آمیزشی
پیشگیری از عفونت در برخی بیماران با نقص ایمنی
نکتهٔ مهم این است که آزیترومایسین روی ویروس اثر ندارد. بنابراین در سرماخوردگی معمولی یا آنفلوآنزا تجویز آن بی‌فایده است و فقط به مقاومت باکتریایی دامن می‌زند. برای فهرست کامل‌تر، برگهٔ رسمی دارو در DailyMed را ببینید.
مکانیسم اثر این دارو چگونه است؟
آزیترومایسین به بخشی از ریبوزوم باکتری متصل می‌شود و ساخت پروتئین را متوقف می‌کند. با این کار از رشد و تکثیر عامل عفونت جلوگیری می‌شود. این دارو در ماکروفاژ و گلبول سفید تجمع می‌یابد و به محل التهاب منتقل می‌شود. همین ویژگی غلظت بافتی بالاتری نسبت به پلاسما ایجاد می‌کند.
تجمع آزیترومایسین در بافت و گلبول سفید، دلیل اثر طولانی آن پس از قطع مصرف است. — منبع: مرور فارماکوکینتیک منتشرشده در PubMed
در باکتری‌های حساس، این توقف ساخت پروتئین باعث مرگ عامل عفونت می‌شود یا رشد آن را متوقف می‌کند. اثربخشی دارو به غلظت آن در محل عفونت بستگی دارد، نه فقط به غلظت خون. به همین دلیل پاسخ بالینی ممکن است چند روز ادامه داشته باشد.
دوز آزیترومایسین برای بزرگسالان و کودکان چقدر است؟
دوز آزیترومایسین به نوع عفونت، سن و وزن بیمار بستگی دارد و فقط پزشک آن را تعیین می‌کند. الگوی رایج، یک دورهٔ کوتاه چندروزه است. در ادامه هر عدد را همراه با منبع علمی همان جمله آورده‌ایم. جدول خلاصه هم در پایان همین بخش قرار دارد.
در سینه‌پهلو، دوز رایج بزرگسالان ۵۰۰ میلی‌گرم در روز اول و سپس ۲۵۰ میلی‌گرم روزانه تا پایان دوره است (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38360961/).
در کلامیدیا یک دوز ۱۰۰۰ میلی‌گرم به‌صورت خوراکی و تک‌نوبت تجویز می‌شود (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34529798/).
برای کودکان، سوسپانسیون بر اساس وزن محاسبه می‌شود و دوز ۱۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن در روز اول رایج است (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20824827/).
در پیشگیری از تشدید در بیماری انسدادی مزمن ریه، ۵۰۰ میلی‌گرم سه بار در هفته مصرف می‌شود (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33448349/).
نوع عفونت
شکل مصرف
طول دوره
سینوزیت باکتریایی
قرص خوراکی
سه تا پنج روز
فارنژیت
قرص یا سوسپانسیون
سه تا پنج روز
سینه‌پهلو
خوراکی یا تزریق وریدی
پنج روز
کلامیدیا
تک‌دوز خوراکی
یک نوبت
تشدید بیماری انسدادی ریه
قرص یا سوسپانسیون
سه روز
منع مصرف این دارو شامل چه کسانی می‌شود؟
حساسیت شناخته‌شده به آزیترومایسین یا سایر ماکرولیدها مهم‌ترین منع مصرف است. سابقهٔ هپاتیت یا زردی کلستاتیک پس از مصرف قبلی این دارو نیز مانع تجویز دوباره است. در نارسایی شدید کبدی احتیاط لازم است. مصرف برای عفونت ویروسی مانند سرماخوردگی هیچ نفعی ندارد.
در افرادی که فاصلهٔ QT طولانی دارند یا داروی دیگری با همین اثر مصرف می‌کنند، تجویز باید با ارزیابی قلبی همراه باشد. کاهش منیزیم یا پتاسیم خون هم خطر آریتمی را بالا می‌برد و پیش از شروع درمان اصلاح می‌شود.
عوارض جانبی این دارو کدام‌اند و چقدر شایع‌اند؟
شایع‌ترین عوارض گوارشی‌اند و شامل اسهال، تهوع، استفراغ و دل‌درد می‌شوند. سردرد و سرگیجه هم گزارش شده است. واکنش‌های پوستی از کهیر تا آنافیلاکسی دیده می‌شود. در موارد نادر آسیب کبدی، طولانی شدن فاصلهٔ QT و کاهش شنوایی برگشت‌پذیر رخ می‌دهد.
گزارش عوارض گوارشی و پوستی به پزشک، تصمیم درمان را دقیق‌تر می‌کند. — منبع: مرور ایمنی ماکرولیدها در PubMed
اسهال شدید و پایدار می‌تواند نشانهٔ التهاب رودهٔ مرتبط با آنتی‌بیوتیک باشد و باید بررسی شود. زردی، تیره شدن ادرار یا خارش پوستی هم نیاز به ارزیابی فوری کبد دارد. تنگی نفس و تورم صورت نشانهٔ واکنش حساسیتی است و مصرف باید متوقف شود.
آزیترومایسین با کدام داروها تداخل دارد؟
آنتاسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم جذب آزیترومایسین را کم می‌کنند و باید با فاصلهٔ زمانی مصرف شوند. وارفارین ممکن است اثر ضدانعقادی بیشتری پیدا کند و پایش لازم است. غلظت دیگوکسین، سیکلوسپورین و تاکرولیموس هم می‌تواند تغییر کند. مصرف هم‌زمان با داروهای طولانی‌کنندهٔ فاصلهٔ QT خطر آریتمی را بالا می‌برد.
آنتاسید حاوی آلومینیوم یا منیزیم: کاهش جذب
وارفارین: افزایش احتمال خون‌ریزی و نیاز به پایش
دیگوکسین و سیکلوسپورین: تغییر غلظت خون
داروهای طولانی‌کنندهٔ فاصلهٔ QT: افزایش خطر آریتمی
داروهای کاهندهٔ اسید معده: احتمال کاهش جذب
چه هشدارها و احتیاط‌هایی پیش از مصرف این دارو لازم است؟
پیش از شروع درمان، فهرست کامل داروها و مکمل‌ها را به پزشک بگویید. اگر سابقهٔ آریتمی، بیماری کبدی یا کاهش منیزیم خون دارید، این موضوع را اطلاع دهید. در سالمندان و افراد با عوامل خطر قلبی، ارزیابی دقیق‌تری لازم است. قطع خودسرانهٔ دوره هم خطر بازگشت عفونت را بالا می‌برد.
اگر پس از مصرف دچار تپش قلب، غش یا تنگی نفس شدید، مصرف را قطع کنید و کمک پزشکی بگیرید. در بیماران با ضعف عضلانی، وضعیت باید پیش از تجویز سنجیده شود. بارداری و شیردهی هم نیاز به تصمیم اختصاصی پزشک دارد.
شرایط نگهداری این دارو چگونه است؟
قرص و کپسول را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور نگه دارید. سوسپانسیون آماده‌شده مدت محدودی قابل استفاده است و باید طبق دستور روی بسته نگهداری شود. محلول تزریقی فقط توسط کادر درمان نگهداری می‌شود. داروی تاریخ‌گذشته را دور بریزید.
سوسپانسیون را پیش از هر مصرف خوب تکان دهید تا دوز یکنواخت بماند. باقی‌ماندهٔ سوسپانسیون را پس از پایان دوره دور بریزید. نگهداری دارو در حمام یا یخچال، جز در مواردی که روی بسته ذکر شده، توصیه نمی‌شود.
این دارو چه مدت در بدن می‌ماند؟
نیمه‌عمر آزیترومایسین در بافت‌ها طولانی است و همین موضوع دلیل دورهٔ کوتاه درمان است. اثر دارو چند روز پس از آخرین دوز هم ادامه دارد. به همین دلیل مصرف یک دورهٔ سه‌روزه اغلب کافی است. این ویژگی آزیترومایسین را از اریترومایسین متمایز می‌کند.
نیمه‌عمر بافتی آن حدود ۶۸ ساعت گزارش شده است (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8539072/). به همین دلیل سطح دارو در بافت ریه مدت بیشتری بالای غلظت مؤثر می‌ماند.
آیا آزیترومایسین برای سینوزیت و برونشیت انتخاب درستی است؟
در سینوزیت باکتریایی، آزیترومایسین یکی از گزینه‌های رایج است. اما بسیاری از سینوزیت‌ها ویروسی‌اند و آنتی‌بیوتیک نمی‌خواهند. در برونشیت حاد در فرد سالم، شواهد از تجویز روتین آنتی‌بیوتیک حمایت نمی‌کند. در تشدید برونشیت مزمن شرایط متفاوت است و تصمیم با پزشک است.
معیارهای بالینی مانند طول علائم، تب و شدت بیماری در انتخاب نقش دارند. اگر علائم بیش از ده روز ادامه یابد یا پس از بهبود دوباره بدتر شود، ارزیابی دوباره لازم است. تجویز آنتی‌بیوتیک برای هر سرفه‌ای درست نیست.
چرا مقاومت آنتی‌بیوتیکی برای این دارو مهم است؟
مصرف بی‌رویهٔ آزیترومایسین به گسترش باکتری‌های مقاوم کمک می‌کند. در برخی مناطق، سهم بزرگی از عامل‌های عفونت تنفسی به ماکرولیدها مقاوم شده‌اند. این موضوع انتخاب تجربی دارو را دشوار می‌کند. کشت و آنتی‌بیوگرام در موارد مقاوم کمک‌کننده است.
در پایش‌های منطقه‌ای، نرخ مقاومت به ماکرولید در برخی کشورها از ۳۰ درصد گذشته است (منبع: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33074087/). به همین دلیل تجویز باید به احتمال عفونت باکتریایی و شدت بیماری گره بخورد.
دورهٔ ناقص درمان هم به مقاومت کمک می‌کند، چون باکتری‌های باقی‌مانده فرصت سازگاری می‌یابند. برای درک زمینهٔ گسترده‌تر این موضوع، راهنمای مقاومت آنتی‌بیوتیکی را بخوانید. اگر پس از آنتی‌بیوتیک دچار اسهال شدید، راهنمای پروبیوتیک و پری‌بیوتیک نکات بازیابی فلور روده را توضیح می‌دهد.
پرسش‌های متداول دربارهٔ آزیترومایسین
پرسش‌های تکراری خوانندگان دربارهٔ مصرف همراه غذا، فراموشی دوز، بارداری و تفاوت با سایر ماکرولیدها زیاد است. پاسخ کوتاه هر پرسش را در ادامه آورده‌ایم. این پاسخ‌ها عمومی‌اند و جای معاینهٔ پزشک را نمی‌گیرند.
آیا آزیترومایسین را می‌توان با غذا مصرف کرد؟
بله، جذب آزیترومایسین با غذا کم نمی‌شود و بیشتر بیماران آن را همراه غذا بهتر تحمل می‌کنند. فقط آنتاسید حاوی آلومینیوم یا منیزیم باید با فاصلهٔ زمانی مصرف شود.
اگر یک دوز را فراموش کردم چه کنم؟
هر وقت یادتان آمد مصرف کنید، مگر آنکه نزدیک نوبت بعدی باشد. در آن صورت دوز فراموش‌شده را حذف کنید و دوز بعدی را سر وقت بخورید. هرگز مقدار را دو برابر نکنید.
آیا آزیترومایسین در بارداری بی‌خطر است؟
این دارو یکی از گزینه‌های قابل بررسی در بارداری است، اما تصمیم نهایی با پزشک است. مصرف خودسرانه در بارداری توصیه نمی‌شود و باید با ارزیابی دقیق همراه باشد.
تفاوت آزیترومایسین با آموکسی‌سیلین چیست؟
آزیترومایسین از خانوادهٔ ماکرولیدهاست و دورهٔ کوتاه‌تری دارد. راهنمای آموکسی‌سیلین توضیح می‌دهد که آن دارو یک پنی‌سیلین با طیف اثر متفاوت است. انتخاب بین این دو به عامل عفونت بستگی دارد.
آیا مصرف آزیترومایسین باعث مقاومت می‌شود؟
مصرف مکرر و بی‌رویهٔ هر آنتی‌بیوتیکی از جمله آزیترومایسین به مقاومت کمک می‌کند. تکمیل دورهٔ تجویزشده و پرهیز از مصرف برای عفونت ویروسی مهم‌ترین راه کاهش این خطر است.
آیا آزیترومایسین بر قلب اثر می‌گذارد؟
در برخی افراد فاصلهٔ QT طولانی می‌شود و خطر آریتمی بالا می‌رود. این خطر در کسانی که داروی طولانی‌کنندهٔ QT مصرف می‌کنند یا اختلال الکترولیتی دارند بیشتر است.
جمع‌بندی: آزیترومایسین را چطور و چه زمانی مصرف کنیم؟
آزیترومایسین دارویی پرکاربرد است، اما برای هر عفونتی مناسب نیست. دورهٔ کوتاه، عوارض گوارشی نسبتاً کم و نیمه‌عمر طولانی از مزیت‌های آن است. رعایت دوز تجویزشده و پرهیز از مصرف خودسرانه مهم‌ترین نکته است. برای انتخاب درست، با پزشک مشورت کنید.
مقاومت آنتی‌بیوتیکی یعنی میکروب‌ها در برابر دارو زنده می‌مانند و درمان سخت‌تر می‌شود. علت، مصرف درست آنتی‌بیوتیک و راه‌های پیشگیری را در بادی‌من بخوانید.
تایید شده توسط دیجیکالا