رفتن به پیمایش رفتن به محتوای اصلی
حرکت شناسی بدنسازی

سرینی میانی (گلوتئوس مدیوس): عملکرد، ضعف و تمرین

مدل آناتومیک لگن و ران کنار سکوی ایستادن تک‌پا و کش مقاومتی، روی صفحه‌ای سبز یشمی با شیارهای حرکتی برجسته.

آخرین به‌روزرسانی:

سرینی میانی در یک نگاه

سرینی میانی یا گلوتئوس مدیوس عضله‌ای است که روی سطح بیرونی لگن قرار دارد و ران را به بیرون می‌برد و لگن را در ایستادن تک‌پا ثابت نگه می‌دارد. ضعف آن لگن را در راه رفتن می‌اندازد و درد بیرون هیپ می‌سازد. در این راهنمای بادی‌من تمرین‌های مؤثر، دوز بار و برنامهٔ شش‌هفته‌ای را می‌بینید.

منبع: مرور نظام‌مند بارگذاری تدریجی گلوتئوس مدیوس در Journal of Sport Rehabilitation
سطح فعالیتدرصد MVICمعنی عملی
کم۰ تا ۲۰گرم‌کردن و بازآموزی حرکت
متوسط۲۱ تا ۴۰فعال‌سازی و کنترل اولیه
زیاد۴۱ تا ۶۰تقویت با بار متوسط
خیلی‌زیادبالای ۶۱قدرت و توان اختصاصی

سرینی میانی چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

این عضله از سطح بیرونی استخوان لگن شروع می‌شود و به تروکانتر بزرگ استخوان ران می‌چسبد. کار اصلی آن ابداکشن ران و چرخش خارجی است. مهم‌تر از همه، هنگام ایستادن روی یک پا لگن را افقی نگه می‌دارد. اگر این عضله ضعیف شود، لگن سمت مقابل پایین می‌افتد و همین افتادگی نشانهٔ ترندلنبورگ نام می‌گیرد (StatPearls، ۲۰۲۴).

سه بخش این عضله رشته‌های متفاوتی دارند و همین موضوع تمرین را ظریف می‌کند. بخش پیشین بیشتر در چرخش داخلی و خم شدن هیپ فعال است و بخش پسین در چرخش خارجی و ابداکشن. به همین دلیل یک حرکت تنها همهٔ وظایف این عضله را پوشش نمی‌دهد. تیم بادی‌من در برنامه‌نویسی همیشه ترکیبی از ابداکشن خالص و حرکت تک‌پا را کنار هم می‌گذارد.

ضعف سرینی میانی چه نشانه‌هایی دارد؟

شایع‌ترین نشانه، افتادن لگن در ایستادن تک‌پا و انحراف زانو به داخل در اسکوات است. درد بیرون هیپ، خستگی سریع در راه رفتن طولانی و لرزش لگن هنگام بالا رفتن از پله هم دیده می‌شود. این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و باید با معاینهٔ بالینی تأیید شوند.

  • افتادن لگن سمت مقابل هنگام ایستادن روی یک پا
  • جمع شدن زانو به داخل در اسکوات و فرود
  • درد نقطه‌ای روی تروکانتر بزرگ در خوابیدن به پهلو
  • لرزش یا ناپایداری لگن در راه رفتن آهسته
  • خستگی زودهنگام در پیاده‌روی طولانی یا پله

چطور در خانه ضعف سرینی میانی را تست کنیم؟

ساده‌ترین آزمون، ایستادن روی یک پا برای سی ثانیه مقابل آینه است. اگر لگن سمت آزاد بیش از دو انگشت پایین بیفتد یا بدن به پهلو خم شود، احتمال ضعف وجود دارد. آزمون دوم، اسکوات تک‌پای آهسته است؛ اگر زانو به داخل بچرخد، کنترل لگن کافی نیست راهنمای والگوس زانو توضیح می‌دهد چرا این چرخش مهم است.

آزمون سوم سنجش استقامت است. در حالت خوابیده به پهلو، پا را بیست بار بالا و پایین ببرید و کیفیت حرکت را نگاه کنید. اگر در ده تکرار آخر لگن به عقب بچرخد یا پا سرعت بگیرد، استقامت کافی نیست. این آزمون‌ها جای معاینهٔ متخصص را نمی‌گیرند و فقط برای پیگیری شخصی مناسب‌اند.

کدام تمرین‌ها بیشترین فعالیت سرینی میانی را می‌سازند؟

در یک مطالعهٔ کلاسیک روی ۲۱ نفر، دوازده حرکت سنجیده شد. ابداکشن هیپ در حالت خوابیده به پهلو با ۸۱ درصد MVIC بالاترین فعالیت را ساخت (JOSPT، ۲۰۰۹). اسکوات تک‌پا ۶۴ درصد و ددلیفت تک‌پا ۵۹ درصد ثبت شدند. مقایسهٔ این اعداد نشان می‌دهد حرکت تک‌پا هم به‌اندازهٔ حرکت مستقیم ابداکشن مؤثر است.

منبع: فعالیت عضلات سرینی در تمرین‌های درمانی رایج، Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy
تمرینفعالیت گزارش‌شدهطبقهٔ بارکاربرد
ابداکشن هیپ خوابیده به پهلو۸۱٪ ± ۴۲ MVICخیلی‌زیادپایه و کنترل کیفیت
اسکوات تک‌پا۶۴٪ ± ۲۵ MVICخیلی‌زیادقدرت تک‌پا و کنترل لگن
ددلیفت تک‌پا۵۹٪ ± ۲۵ MVICزیادزنجیرهٔ خلفی و تعادل
لانج۴۸٪ ± ۲۱ MVICزیادالگوی راه رفتن
هاپ تک‌پا۴۸٪ ± ۲۵ MVICزیادتوان و کنترل فرود
هیپ کلَم۴۰٪ ± ۳۸ MVICمتوسطگرم‌کردن و فعال‌سازی
مدل استخوانی لگن و ران کنار پایهٔ تعادل تک‌پا و کش مقاومتی روی صفحهٔ رزینی سبز یشمی با شیارهای منحنی برجسته
سرینی میانی با دور کردن ران و پایدار نگه‌داشتن لگن هنگام ایستادن تک‌پا نقش دارد — MSSE، ۲۰۲۳.

مروری دیگر ۲۰ مطالعه و ۳۳ حرکت را بررسی کرد. یافته این بود که ابداکشن و چرخش خارجی هیپ در بازهٔ متوسط تا خیلی‌زیاد قرار می‌گیرند. حرکت‌های تک‌پا که اندام مقابل هم حرکت می‌کند، بار بیشتری روی ابداکتور هیپ می‌گذارند (J Sport Rehabil، ۲۰۱۷). پس اگر فقط یک حرکت انتخاب می‌کنید، حرکت تک‌پا انتخاب بهتری است.

چقدر بار و چند تکرار برای سرینی میانی کافی است؟

یک مطالعهٔ ۲۰۲۳ روی ۱۴ فوتبالیست زن نیروی این عضله را در هشت حرکت اندازه گرفت. پلانک پهلو با وزن بدن بین ۳۳۸ تا ۴۸۳ نیوتن نیرو ساخت. اسکوات تک‌پا با بار ۲۷۸ تا ۴۲۲ نیوتن و ددلیفت تک‌پا با بار ۲۸۳ تا ۴۰۵ نیوتن ثبت شد (Med Sci Sports Exerc، ۲۰۲۳).

منبع: نیروی عضلات سرینی در تمرین‌های پیشگیری از آسیب و توان‌بخشی هیپ
حرکتنیروی ابداکتور هیپبارنکته
پلانک پهلو۳۳۸ تا ۴۸۳ نیوتنوزن بدنبیشترین نیرو بدون تجهیزات
اسکوات تک‌پا۲۷۸ تا ۴۲۲ نیوتنبار خارجیافزودن ۱۲RM نیرو را ۲۸ تا ۱۵۰ نیوتن بالا برد
ددلیفت تک‌پا۲۸۳ تا ۴۰۵ نیوتنبار خارجیکنترل لگن در صفحهٔ فرونتال

در یک مطالعهٔ ۲۰۲۴ روی ۲۴ نفر، ابداکشن هیپ در حالت دمر با مقاومت سنجیده شد. این حرکت فعالیت بیشتری از راه رفتن پهلو با کش ساخت. اختلاف با اندازهٔ اثر ۱٫۴۱ و مقدار p کمتر از ۰٫۰۰۱ معنادار بود. همین مطالعه ابداکشن همراه با پلانک پهلو را هم برتر از پلانک ساده دید (Eur J Appl Physiol، ۲۰۲۴).

برای برنامه‌نویسی عملی، سه تا چهار ست با هشت تا پانزده تکرار و دو تا سه تکرار ذخیره کافی است. شدت را با مقیاس RPE بین ۷ تا ۸ نگه دارید. لازم نیست هر ست را تا ناتوانی ببرید؛ کیفیت لگن مهم‌تر از شمار تکرار است.

آیا ضعف سرینی میانی باعث درد تروکانتر بزرگ می‌شود؟

درد مزمن بیرون هیپ اغلب از تاندون‌های گلوتئوس مدیوس و مینیموس می‌آید و سندرم درد تروکانتر بزرگ نام دارد (StatPearls، ۲۰۲۴). درمان اولیه اصلاح بار و تمرین تدریجی است، نه استراحت کامل. خوابیدن روی پهلو و ایستادن طولانی روی یک پا معمولاً درد را بدتر می‌کند.

کارآزمایی LEAP روی ۲۰۱ شرکت‌کننده اجرا شد. سه مسیر مقایسه شدند: تزریق کورتیکواستروئید، اصلاح بار همراه تمرین، و انتظار همراه آموزش. سنجش در هفته‌های ۴، ۸، ۱۲، ۲۶ و ۵۲ انجام شد (BMC Musculoskelet Disord، ۲۰۱۶). نکتهٔ عملی این است که تزریق ممکن است درد را کوتاه‌مدت کم کند ولی تمرین، تحمل بار را واقعاً بالا می‌برد.

در این مسیر، سلامت بافت همبند اهمیت دارد. کلاژن زیرو آیرون‌مکس یک گزینهٔ تجاری است، ولی هیچ مکملی جای بارگذاری تدریجی را نمی‌گیرد و شواهد آن محدود است.

سرینی میانی در دوندگان و سندرم باند ایلیوتیبیال

در یک مطالعه، ۲۴ دوندهٔ مبتلا به سندرم باند ایلیوتیبیال با ۳۰ دوندهٔ سالم مقایسه شدند. گشتاور ابداکتورهای هیپ در گروه بیمار کمتر بود. در زنان مقدار پیش از توان‌بخشی ۷٫۸۲ در برابر ۹٫۸۲ و ۱۰٫۱۹ درصد وزن بدن در ثانیه ثبت شد. در مردان این اعداد ۶٫۸۶ در برابر ۸٫۶۲ و ۹٫۷۳ بود (Clin J Sport Med، ۲۰۰۰).

پس از شش هفته تمرین هدفمند، گشتاور ابداکتورها بالا رفت. این افزایش ۳۴٫۹ درصد در زنان و ۵۱٫۴ درصد در مردان بود. بیست‌و‌دو نفر از ۲۴ دونده بدون درد به دویدن برگشتند و در شش ماه عود نداشتند. این نتیجه نشان می‌دهد تقویت این عضله بخشی جدی از بازگشت به دویدن است.

در فرود تک‌پا هم زمان‌بندی فعال‌شدن این عضله اهمیت دارد. در مطالعه‌ای روی ۴۹ ورزشکار زن، خطای والگوس زانو با نسبت بارگذاری خارجی همبستگی داشت. ضریب همبستگی برای نسبت ۳۰، ۵۰ و ۷۵ برابر ۰٫۳۹، ۰٫۴۰ و ۰٫۳۶ بود (J Biomech، ۲۰۲۶). چرخش داخلی هیپ با ضریب ۰٫۴۶۱ قوی‌ترین پیش‌بین بود.

برنامهٔ شش‌هفته‌ای تقویت سرینی میانی

این برنامه سه جلسه در هفته و هر جلسه حدود بیست دقیقه است. هفتهٔ اول و دوم روی کیفیت حرکت تمرکز دارد و بار اضافه نمی‌شود. از هفتهٔ سوم کش و وزنهٔ سبک وارد می‌شود. اگر درد تیز حس کردید، یک پله عقب برگردید.

  • هفتهٔ ۱ و ۲: ابداکشن خوابیده به پهلو، هیپ کلَم و پلانک پهلو، هر کدام سه ست ده تایی
  • هفتهٔ ۳ و ۴: ابداکشن با کش پاور باند ترابند، راه رفتن پهلو با کش و اسکوات تک‌پا روی سطح ثابت
  • هفتهٔ ۵ و ۶: اسکوات تک‌پا با دمبل، ددلیفت تک‌پا و هاپ تک‌پا با کنترل فرود
  • هر جلسه: پنج دقیقه گرم‌کردن و کشش ایستا کوتاه در پایان
مدل بی‌نوشتهٔ لگن و استخوان ران با قطعهٔ جداشدنی سرینی میانی روی سطح بیرونی لگن
سرینی میانی روی بخش بیرونی لگن قرار دارد و رشته‌های پیشین و پسین آن نقش‌های حرکتی متفاوتی دارند — StatPearls، ۲۰۲۴.

پیشرفت را با همان آزمون‌های خانه بسنجید، نه با حس کلی. اگر افتادگی لگن در ایستادن سی‌ثانیه‌ای کمتر شد، برنامه درست کار می‌کند. برای الگوی صحیح اسکوات، راهنمای اسکوات صحیح نقطهٔ شروع خوبی است.

کدام اشتباه‌ها تمرین سرینی میانی را بی‌اثر می‌کند؟

بزرگ‌ترین اشتباه، جبران با کمر و چرخش لگن به عقب است. اشتباه دوم، انتخاب حرکتی است که فقط سوزش می‌سازد ولی بار کافی ندارد. اشتباه سوم، رها کردن برنامه پس از دو هفته است. اشتباه چهارم، تمرین فقط یک حرکت در همهٔ جلسه‌ها است.

سفتی عضلات اطراف هم می‌تواند کیفیت حرکت را پایین بیاورد. اگر عضلات باسن سفت باشند، دامنهٔ ابداکشن کم می‌شود و بار به بافت‌های دیگر منتقل می‌شود. سفتی را با گرم‌کردن و حرکت فعال برطرف کنید، نه با کشش شدید پیش از تمرین.

چه تجهیزات و مکملی برای این عضله لازم است؟

برای این عضله به تجهیزات سنگین نیازی نیست. یک کش مقاومتی، یک تشک و در صورت امکان یک دمبل سبک کافی است. کش امکان بارگذاری تدریجی را ساده می‌کند و در خانه هم قابل استفاده است.

در کنار تمرین، وضعیت ویتامین د و پروتئین روزانه روی عملکرد عضله اثر دارد. ویتامین د۳ ۴۰۰۰ واحد یوروویتال یکی از گزینه‌های موجود است، ولی مصرف آن باید بر پایهٔ آزمایش خون باشد. مکمل جای تمرین را نمی‌گیرد و بدون کمبود، سود روشنی ندارد.

پرسش‌های متداول دربارهٔ سرینی میانی

این بخش به پرسش‌هایی پاسخ می‌دهد که ورزشکاران هنگام کار روی سرینی میانی بیشتر می‌پرسند. پاسخ‌ها کوتاه و آموزشی‌اند و جای مشورت با مربی یا پزشک را نمی‌گیرند. همهٔ پاسخ‌ها بر پایهٔ پژوهش‌های بالا نوشته شده‌اند.

منابع و مطالعهٔ بیشتر

این مقاله بر پایهٔ پژوهش‌های منتشرشده دربارهٔ این عضله ساخته شده است. از جمله نیروی عضلات سرینی در تمرین‌های هیپ، مرور نظام‌مند بارگذاری تدریجی، فعالیت عضلانی در تمرین‌های درمانی، مقایسهٔ روش‌های فعال‌سازی، زمان‌بندی فعال‌شدن در فرود تک‌پا، ضعف ابداکتور در دوندگان، کارآزمایی LEAP، مرور درد تروکانتر بزرگ و مرور گیت ترندلنبورگ. هر عدد در همان پاراگراف به منبع خود لینک شده است.

سلب مسئولیت پزشکی: این مقاله فقط جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا تجویز پزشک یا فیزیوتراپیست نیست. درد پایدار بیرون هیپ، افتادگی لگن یا ضعف پیش‌رونده باید توسط متخصص بررسی شود. اگر در حین تمرین درد تیز، بی‌حسی یا ضعف ناگهانی حس کردید، تمرین را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

متوجه شدم
✕
از «BODYMAN» مثل دیجی‌کالا خرید کن!

با وارد کردن شماره تلفنی که در دیجی‌کالا ثبت کردی، اطلاعات حسابت رو ببین، آدرست رو انتخاب کن و خریدت رو مثل دیجی‌کالا سریع، قسطی و امن انجام بده.

progress
digikala تایید شده توسط دیجی‌کالا

این سایت توسط دیجی‌کالا بررسی شده و مالکیت، اطلاعات تماس، کیفیت و نحوه ارائه خدمات آن تأیید شده‌است.