رفتن به پیمایش رفتن به محتوای اصلی
اطلاعات دارویی

فیناستراید: راهنمای کامل دوز، عوارض و تداخلات

یک قرص روکش‌دار عاجیِ بی‌نشان روی صفحهٔ رزین سبز تیره کنار لبهٔ ضخیم و نیمه‌شفاف آن.

آخرین به‌روزرسانی:

فیناستراید دارویی خوراکی است که آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز نوع دوم را مهار می‌کند و دی‌هیدروتستوسترون را در فولیکول مو و پروستات کم می‌کند. دوز یک میلی‌گرم برای ریزش موی آندروژنیک مردان و دوز پنج میلی‌گرم برای بزرگی خوش‌خیم پروستات تجویز می‌شود. این راهنمای تیم بادی‌من مکانیسم، دوز، عوارض و پایش این دارو را بر پایهٔ برچسب تأییدشده توضیح می‌دهد. (DailyMed، برچسب فیناستراید ۱ میلی‌گرم)

فیناستراید چیست و در کدام دستهٔ دارویی قرار می‌گیرد؟

نام ژنریک این دارو فیناستراید است و دارویی است که فقط با نسخهٔ پزشک عرضه می‌شود. از نظر طبقه‌بندی ATC در کد G04CB01 جای می‌گیرد (طبقه‌بندی ATC سازمان بهداشت جهانی)؛ یعنی مهارکنندهٔ اختصاصی آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز که در دستهٔ داروهای دستگاه ادراری-تناسلی مردان طبقه‌بندی شده است.

مکانیسم اثر فیناستراید چگونه است؟

این دارو آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز نوع دوم را به‌صورت رقابتی و برگشت‌پذیر مهار می‌کند؛ همان آنزیمی که تستوسترون را به دی‌هیدروتستوسترون تبدیل می‌کند و عامل اصلی مینیاتوری‌شدن فولیکول موست. قدرت مهار نوع دوم نزدیک به ۴٫۲ نانومولار و نوع اول نزدیک به ۵۰۰ نانومولار است، یعنی گزینش‌پذیری دارو برای نوع دوم حدود صد برابر بیشتر است (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم).

آنزیم نوع دوم نزدیک به دو-سوم دی‌هیدروتستوسترون گردش خون را می‌سازد و در پروستات، وزیکول سمینال، اپیدیدیم و فولیکول مو فعال است. به همین دلیل مهار آن هم حجم پروستات و هم سرعت مینیاتوری‌شدن فولیکول را کم می‌کند. نیمه‌عمر کمپلکس آنزیم-دارو نزدیک به سی روز است و به همین علت اثر دارو پس از قطع، در بازهٔ ماه‌ها بازمی‌گردد. اگر می‌خواهید بدانید چه عواملی مو را تقویت می‌کنند، راهنمای تقویت طبیعی سلامت و رشد مو را ببینید.

نمودار مهار آنزیم ۵-آلفا ردوکتاز نوع دوم توسط فیناستراید در فولیکول مو
فیناستراید نوع دوم آنزیم را مهار می‌کند و تبدیل تستوسترون به دی‌هیدروتستوسترون را کم می‌کند — (Journal of the American Academy of Dermatology، ۱۹۹۸).

فیناستراید برای چه مواردی تجویز می‌شود؟

موارد مصرف این دارو به دوز بستگی دارد. دوز یک میلی‌گرم برای آلوپسی آندروژنیک مردان تأیید شده است و فقط در مردان کاربرد دارد؛ در طاسی با الگوی بای‌تمپورال اثربخشی آن تأیید نشده است (Kaufman و همکاران، ۱۹۹۸). دوز پنج میلی‌گرم برای بزرگی خوش‌خیم علامت‌دار پروستات است و علائم ادراری را بهبود می‌دهد.

در بزرگی خوش‌خیم پروستات، این دارو خطر احتباس حاد ادرار و نیاز به جراحی پروستات را کم می‌کند و در ترکیب با یک مسدودکنندهٔ آلفا، سرعت پیشرفت علامتی را کاهش می‌دهد (مطالعهٔ MTOPS در New England Journal of Medicine، ۲۰۰۳). نکتهٔ مهم اینکه این دارو برای پیشگیری از سرطان پروستات تأیید نشده است.

اشکال دارویی فیناستراید کدام‌اند؟

شکل دارویی موجود، قرص خوراکی است که در دو دوز یک میلی‌گرم و پنج میلی‌گرم ساخته می‌شود. قرص‌ها روکش‌دار هستند و آمپول یا شربت فیناستراید در بازار رسمی وجود ندارد. همین روکش‌دار بودن، لمس مستقیم قرص سالم را برای فرد غیربیمار بی‌خطر می‌کند، اما قرص شکسته یا خردشده این ویژگی را ندارد.

دوز مصرف فیناستراید چقدر است و چگونه تنظیم می‌شود؟

دوز استاندارد یک میلی‌گرم یک بار در روز برای ریزش موی آندروژنیک است و دوز پنج میلی‌گرم یک بار در روز برای بزرگی خوش‌خیم پروستات تجویز می‌شود؛ مصرف با غذا یا بدون غذا مجاز است (DailyMed، فیناستراید ۱ میلی‌گرم).

دیدن فایدهٔ درمانی معمولاً حداقل سه ماه مصرف روزانه و پیوسته لازم دارد و قطع دارو اثر آن را در بازهٔ دوازده ماه بازمی‌گرداند (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم). دوز را خودسرانه تغییر ندهید؛ افزایش دوز، اثر درمانی را سریع‌تر نمی‌کند. اگر دربارهٔ داروهای مؤثر بر هورمون مردانه کنجکاو هستید، تستوسترون چیست و چه نقشی دارد را بخوانید.

فیناستراید یا ماینوکسیدیل؛ کدام بهتر است؟

در مقایسه با ماینوکسیدیل موضعی، فیناستراید خوراکی است و کل کف سر را پوشش می‌دهد. تفاوت مهم اینکه فیناستراید هورمونی عمل می‌کند و عوارض جنسی دارد، در حالی که ماینوکسیدیل بیشتر عوارض پوستی موضعی می‌سازد. اینکه کدام بهتر است به الگوی ریزش، تحمل فرد و نظر پزشک بستگی دارد (مرور نظام‌مند ایمنی مهارکننده‌های ۵-آلفا ردوکتاز، ۲۰۱۶).

منبع: مرور کاکرین دربارهٔ فیناستراید در بزرگی خوش‌خیم پروستات (۲۰۱۰)
ویژگیفیناسترایددوتاستراید
آنزیم هدفنوع دومنوع اول و دوم
دوز ریزش مو۱ میلی‌گرمتأیید نشده
دوز پروستات۵ میلی‌گرم۰٫۵ میلی‌گرم
نیمه‌عمر اثرحدود ۳۰ روزحدود ۵ هفته

در کنار درمان دارویی، برخی مکمل‌های حمایتی مانند کپسول سیستین، ویتامین B6 و زینک دانا فارما و بیوتین یوروویتال در فروشگاه بادی‌من عرضه می‌شوند. این محصولات جانشین دارو نیستند و تصمیم دربارهٔ آن‌ها باید با پزشک گرفته شود. تغذیهٔ کافی بخش مکمل درمان است، نه جایگزین آن.

عوارض جانبی فیناستراید چیست؟

شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده در کارآزمایی‌ها جنسی و نادر هستند. در مطالعهٔ یک‌سالهٔ دوز یک میلی‌گرم روی ۹۴۵ مرد، کاهش لیبیدو ۱٫۸ درصد در برابر ۱٫۳ درصد پلاسبو، اختلال نعوظ ۱٫۳ در برابر ۰٫۷ درصد و اختلال انزال ۱٫۲ در برابر ۰٫۷ درصد گزارش شد (Kaufman و همکاران، ۱۹۹۸).

بروز عوارض جنسی با گذر سال‌ها کم می‌شود و در سال پنجم به کمتر از سه‌دهم درصد می‌رسد. درد یا بزرگی پستان، واکنش حساسیتی و درد بیضه در کارآزمایی‌ها تفاوت معناداری با پلاسبو نداشتند (J Clin Aesthet Dermatol، ۲۰۱۶). اگر دربارهٔ نقش هورمون‌ها در میل جنسی پرسشی دارید، خوراکی‌های مؤثر بر سطح تستوسترون را ببینید.

  • کاهش میل جنسی که در کارآزمایی‌ها نزدیک به دو درصد بود
  • اختلال نعوظ و دشواری در رسیدن به نعوظ
  • کاهش حجم مایع منی در حدود یازده درصد در دوز یک‌میلی‌گرمی روزانه
  • درد بیضه و حساسیت پستان که در کارآزمایی‌ها معنادار نبودند

سندرم پس از فیناستراید یا PFS چیست؟

گروهی از مردان پس از قطع دارو عوارض جنسی پایدار گزارش می‌کنند و همین مجموعه «سندرم پس از فیناستراید» نام گرفته است. اینکه این وضعیت یک موجودیت بالینی مستقل باشد هنوز محل بحث است و سازوکارهایی مانند تغییر بیان گیرنده‌های آندروژنی برای آن مطرح شده است (Int J Impot Res، ۲۰۲۵).

مرورهای تازه نشان می‌دهند بخشی از این تداوم می‌تواند خاستگاهی محیطی داشته باشد و نه فقط ناشی از دارو (Int Urol Nephrol، ۲۰۲۵). یک مرور دیگر هم سازوکارهای احتمالی و فهرست علائم را جمع‌بندی کرده است (Int J Impot Res، ۲۰۲۵). همچنین مطالعه‌ای مطرح کرده که تعریف و ملاک تشخیصی این سندرم هنوز یکدست نیست (Aging Male، ۲۰۱۹). برای این وضعیت درمان پذیرفته‌شده‌ای وجود ندارد و ارزیابی تخصصی لازم است.

تداخلات دارویی فیناستراید کدام‌اند؟

در مطالعات بالینی هیچ تداخل دارویی مهمی شناسایی نشده است. این دارو بر سامانهٔ آنزیمی CYP450 اثر معناداری نمی‌گذارد و در بررسی‌ها همراه با آنتی‌پیرین، دیگوکسین، پروپرانولول، تئوفیلین و وارفارین سنجیده شد (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم). با این حال فهرست کامل داروهای خود را همیشه با پزشک یا داروساز مرور کنید.

منع مصرف فیناستراید چیست؟

مهم‌ترین منع مصرف، بارداری یا احتمال بارداری است؛ زنان باردار نباید قرص خردشده یا شکسته را لمس کنند (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم). در صورت تماس پوستی با قرص شکسته، همان محل باید فوراً با آب و صابون شسته شود. حساسیت مفرط به دارو هم منع مصرف دیگری است که باید پیش از شروع مصرف بررسی شود.

هشدارها و پایش PSA در مصرف فیناستراید چیست؟

این دارو سطح PSA را نزدیک به پنجاه درصد در شش ماه پایین می‌آورد و همین موضوع تفسیر آزمایش را تغییر می‌دهد. خط پایهٔ جدید باید پس از شش ماه مصرف تعیین شود و برای تفسیر یک مقدار تکی، عدد PSA را دو برابر در نظر بگیرید (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم). هر افزایش تأییدشدهٔ PSA حتی در محدودهٔ نرمال باید بررسی شود.

در کارآزمایی پیشگیری از سرطان پروستات روی مردان ۵۵ ساله و بالاتر با PSA تا ۳٫۰، بروز سرطان با درجهٔ بالا در گروه فیناستراید ۱٫۸ درصد در برابر ۱٫۱ درصد پلاسبو بود (DailyMed، برچسب ۵ میلی‌گرم). این یافته دلیل پایش منظم و گفت‌وگو با پزشک دربارهٔ منفعت و خطر دارو است. برای شناخت بهتر نشانه‌های کمبود مواد معدنی مؤثر بر مو، راهنمای کامل زینک و نقش آن در بدن و راهنمای کلاژن هیدرولیزه را ببینید.

قطع مصرف فیناستراید چه پیامدی دارد و دارو چگونه نگهداری می‌شود؟

با قطع دارو سطح دی‌هیدروتستوسترون باز می‌گردد و فایدهٔ درمانی طی بازهٔ دوازده ماه از بین می‌رود. شرایط نگهداری قرص یک میلی‌گرم، دمای ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سلسیوس در ظرف بسته و دور از رطوبت است (DailyMed، فیناستراید ۱ میلی‌گرم). دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و از مصرف داروی تاریخ‌گذشته پرهیز کنید.

جدول سادهٔ زمان‌بندی پیگیری و پایش فیناستراید در مطب
پیگیری دوز و پایش PSA باید منظم باشد — (مرور کاکرین، ۲۰۱۰).

پرسش‌های متداول دربارهٔ فیناستراید

پرسش‌هایی که بیشتر از سوی مخاطبان بادی‌من مطرح می‌شود و پاسخ کوتاه و مستند هرکدام در ادامه آمده است. هر پاسخ بر پایهٔ برچسب تأییدشده یا مقالهٔ بالینی بازبینی‌شده است و جای معاینهٔ پزشک را نمی‌گیرد.

منابع و مطالعهٔ بیشتر

همهٔ منابعی که در این راهنما به آن‌ها استناد شده، از پایگاه‌های رسمی و مقالات بازبینی‌شده انتخاب شده‌اند. برای مطالعهٔ بیشتر می‌توانید همین منابع را در ادامه ببینید و برای تفسیر نتایج خود با پزشک مشورت کنید.

سلب مسئولیت پزشکی: این مطلب جایگزین نظر پزشک نیست و فقط برای آموزش عمومی نوشته شده است. دربارهٔ شروع، دوز یا قطع هر دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

متوجه شدم
✕
از «BODYMAN» مثل دیجی‌کالا خرید کن!

با وارد کردن شماره تلفنی که در دیجی‌کالا ثبت کردی، اطلاعات حسابت رو ببین، آدرست رو انتخاب کن و خریدت رو مثل دیجی‌کالا سریع، قسطی و امن انجام بده.

progress
digikala تایید شده توسط دیجی‌کالا

این سایت توسط دیجی‌کالا بررسی شده و مالکیت، اطلاعات تماس، کیفیت و نحوه ارائه خدمات آن تأیید شده‌است.