اطلاعات دارویی

سوماتریپتان: راهنمای کامل دوز، عوارض، تداخل و هشدارهای مصرف

یک قرص سفید بی‌برچسب روی کاشی سرامیکی تیره کنار لیوان آب و پارچهٔ کتان تیره در نور کم

سوماتریپتان یک داروی تجویزی از خانوادهٔ تریپتان‌ها است که برای حملهٔ حاد میگرن و سردرد خوشه‌ای ساخته شده است. این دارو با تحریک گیرنده‌های 5-HT1B و 5-HT1D عروق جمجمه را منقبض می‌کند و مسیرهای درد را در ساقهٔ مغز آرام می‌کند پروندهٔ PubChem سوماتریپتان. این راهنمای بادی‌من دوز سه شکل دارو، زمان مصرف دوز دوم، تداخلات خطرناک و علائم هشدار را با استناد به برچسب رسمی می‌خواند.

آخرین ویرایش:

این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین تجویز یا نظر پزشک نیست. مصرف هر دارو فقط با نسخه و نظر پزشک انجام شود.

سوماتریپتان در یک نگاه

سوماتریپتان درد میگرن را متوقف می‌کند، ولی میگرن را درمان نمی‌کند و برای پیشگیری ساخته نشده است. نام ژنریک این دارو سوماتریپتان (Sumatriptan) است و با چند نام تجاری عرضه می‌شود. قرص آن در دوز ۲۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم مصرف می‌شود برچسب قرص سوماتریپتان. اگر میگرن پس از دو ساعت برطرف نشد یا برگشت، دوز دوم با فاصلهٔ دست‌کم دو ساعت مجاز است. بیشترین مقدار مجاز در ۲۴ ساعت ۲۰۰ میلی‌گرم است برچسب قرص سوماتریپتان.

سوماتریپتان چیست و چطور کار می‌کند؟

سوماتریپتان یک آگونیست انتخابی گیرندهٔ سروتونین از نوع 5-HT1 است. این دارو در سه شکل قرص خوراکی، اسپری بینی و تزریق زیرجلدی عرضه می‌شود. مکانیسم اصلی آن انقباض عروق مننژ و مهار آزادسازی پپتیدهای التهابی است. کد آناتومیک آن N02CC01 است شاخص ATC سازمان جهانی بهداشت.

در مرحلهٔ حملهٔ میگرن، عروق جمجمه گشاد می‌شوند و التهاب عصبی رخ می‌دهد. گیرنده‌های 5-HT1B روی عروق و 5-HT1D روی پایانه‌های عصبی قرار دارند. تحریک این گیرنده‌ها هم گشادی عروق را کم می‌کند و هم ترشح واسطه‌های درد را کاهش می‌دهد پروندهٔ PubChem سوماتریپتان.

این دارو فقط در مرحلهٔ حمله اثر دارد. اگر پیش از شروع درد مصرف شود، جلوی حمله را نمی‌گیرد. به همین دلیل پزشکان آن را «داروی قطع حمله» می‌نامند، نه «داروی پیشگیری».

موارد مصرف سوماتریپتان: برای چه سردردهایی تجویز می‌شود؟

سوماتریپتان برای درمان حاد میگرن با یا بدون اورا و برای سردرد خوشه‌ای تجویز می‌شود. در کارآزمایی‌های بالینی، سه مطالعهٔ تصادفی و دوسوکور اثر آن را در میگرن متوسط تا شدید نشان دادند. میانگین سن بیماران ۴۰ سال بود و ۸۷ درصد آن‌ها زن بودند مطالعات بالینی برچسب.

پاسخ درمانی در این مطالعات به معنای کاهش درد از متوسط یا شدید به خفیف یا بدون درد بود. این پاسخ تا چهار ساعت پس از مصرف سنجیده شد. برای سردرد خوشه‌ای، شکل تزریقی انتخاب اول است و دوز ۶ میلی‌گرم دارد جزئیات کارآزمایی بالینی.

سوماتریپتان برای سردرد تنشی، سردرد سینوسی یا کمردرد تجویز نمی‌شود. مصرف آن در سردرد تنشی نه فقط بی‌فایده است، بلکه خطر عوارض را بالا می‌برد. اگر نوع سردرد خود را نمی‌شناسید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.

زن جوان در اتاق خواب تاریک با کمپرس سرد روی پیشانی دراز کشیده و دستش کنار شقیقه است
استراحت در اتاق تاریک بخشی از درمان حملهٔ میگرن است.

دوز سوماتریپتان: خوراکی، اسپری بینی و تزریقی

دوز سوماتریپتان به شکل دارو و شدت حمله بستگی دارد. قرص برای بیشتر بیماران شروع می‌شود، اسپری بینی برای کسانی است که تهوع شدید دارند، و تزریق برای حمله‌های شدید یا سردرد خوشه‌ای به کار می‌رود. جدول زیر دوزهای رسمی سه شکل را کنار هم می‌گذارد.

مقایسهٔ دوز سه شکل سوماتریپتان
شکل دارودوز یک نوبتفاصلهٔ دو دوزسقف ۲۴ ساعت
قرص خوراکی۲۵، ۵۰ یا ۱۰۰ میلی‌گرمدست‌کم ۲ ساعت۲۰۰ میلی‌گرم
اسپری بینی۱۰ میلی‌گرم در یک سوراخ بینیدست‌کم ۱ ساعت۳۰ میلی‌گرم
تزریق زیرجلدی۴ یا ۶ میلی‌گرمدست‌کم ۱ ساعت۱۲ میلی‌گرم

هر سه ردیف جدول از برچسب‌های رسمی دارو گرفته شده است؛ برچسب قرص و برچسب تزریقی.

دوز ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌گرم قرص ممکن است اثر بیشتری از ۲۵ میلی‌گرم بدهند دوز و تجویز. ولی دوز ۱۰۰ میلی‌گرم همیشه بهتر از ۵۰ میلی‌گرم نیست مقایسهٔ دوزها در برچسب. دوزهای بالاتر خطر عوارض را بیشتر می‌کنند دوز و تجویز.

در نارسایی خفیف تا متوسط کبدی، بیشترین دوز یک نوبت نباید از ۵۰ میلی‌گرم بیشتر شود دوز در نارسایی کبدی. برای اسپری بینی، دوز ۱۰ میلی‌گرم است و بیشترین مقدار روزانه ۳۰ میلی‌گرم دوز اسپری بینی. برای تزریق، دوز ۴ یا ۶ میلی‌گرم و سقف روزانه ۱۲ میلی‌گرم است برچسب تزریقی.

چه زمانی باید دوز دوم را مصرف کرد؟

دوز دوم فقط وقتی مجاز است که به دوز اول پاسخ دیده باشید. اگر درد پس از دو ساعت هنوز هست یا برگشت، می‌توانید دوز دوم را با فاصلهٔ دست‌کم دو ساعت مصرف کنید. اگر به دوز اول هیچ پاسخی ندادید، تکرار آن فایده‌ای ندارد. در این حالت باید با پزشک تماس بگیرید برچسب رسمی.

ایمنی درمان بیش از چهار حمله در ۳۰ روز ثابت نشده است. این جمله را جدی بگیرید. اگر ماهی بیش از چهار بار به این دارو نیاز دارید، احتمالاً به درمان پیشگیرانه نیاز دارید، نه به دوز بیشتر سقف درمان در برچسب رسمی.

پس از تزریق، مصرف قرص با فاصلهٔ دست‌کم دو ساعت مجاز است، ولی مجموع روزانه نباید از سقف هر شکل بیشتر شود. همیشه یک شکل دارو را انتخاب کنید و دوزها را با هم جمع نکنید.

مرد میان‌سال روی مبل نشسته و یک قرص سفید بی‌برچسب را بین انگشتان گرفته کنار لیوان آب
دوز دوم فقط وقتی مجاز است که به دوز اول پاسخ دیده باشید.

سوماتریپتان یا ایبوپروفن؟ کدام را انتخاب کنیم

سوماتریپتان برای میگرن طراحی شده است و ایبوپروفن یک ضدالتهاب عمومی است. در مقایسه با ایبوپروفن، سوماتریپتان حمله را هدفمندتر قطع می‌کند، ولی عوارض و محدودیت‌های بیشتری دارد. ایبوپروفن برای سردرد خفیف و درد عمومی مناسب‌تر است راهنمای ایبوپروفن و داروهای ضدالتهاب.

سوماتریپتان در بیماران با بیماری قلبی، فشار خون کنترل‌نشده یا سابقهٔ سکته ممنوع است. ایبوپروفن چنین محدودیتی ندارد، ولی برای معده و کلیه بی‌خطر نیست. انتخاب بین این دو باید با توجه به سابقهٔ پزشکی و شدت حمله انجام شود.

برای کسانی که حملهٔ میگرن‌شان با تهوع و حساسیت به نور همراه است، ترکیب یک تریپتان با یک ضدتهوع گاهی بهتر از مسکن ساده عمل می‌کند. این تصمیم را پزشک می‌گیرد، نه بیمار.

عوارض جانبی شایع سوماتریپتان چیست؟

شایع‌ترین عوارض سوماتریپتان در کارآزمایی‌ها با فراوانی دو درصد یا بیشتر گزارش شدند. این عوارض شامل گزگز، احساس گرما یا سرما، درد یا سنگینی قفسهٔ سینه، درد گردن و فک، سرگیجه و خستگی است. بیشتر این علائم گذرا هستند و در نیم ساعت اول رخ می‌دهند عوارض بالینی.

احساس سنگینی در قفسهٔ سینه معمولاً به بیماری قلبی مربوط نیست. با این حال در بیماران پرخطر باید بررسی شود. اگر این احساس با تنگی نفس یا تعریق همراه بود، مصرف را قطع کنید و به اورژانس بروید.

سرگیجه و خستگی می‌توانند در رانندگی یا کار با ماشین اختلال ایجاد کنند. تا زمانی که واکنش بدن خود را نمی‌شناسید، از رانندگی بلافاصله پس از مصرف خودداری کنید.

عوارض جانبی جدی سوماتریپتان کدام‌اند؟

سوماتریپتان می‌تواند اسپاسم عروق کرونر ایجاد کند، حتی در بیمار بدون سابقهٔ قلبی. در موارد نادر، سکتهٔ قلبی چند ساعت پس از مصرف گزارش شده است. بیماران دارای چند عامل خطر قلبی باید پیش از شروع درمان ارزیابی شوند هشدارهای ایمنی.

سندرم سروتونین یک واکنش جدی است که بیشتر با مصرف هم‌زمان داروهای ضدافسردگی دیده می‌شود. علائم آن شامل تغییر وضعیت روانی، تب، لرزش و افزایش رفلکس‌ها است. در صورت شک به این سندرم، دارو باید قطع شود.

نکتهٔ کلیدی: هر درد جدید و شدید در قفسهٔ سینه، گردن یا فک پس از مصرف این دارو باید جدی گرفته شود. این علائم را به پزشک گزارش دهید و تا تعیین علت، دوز بعدی را مصرف نکنید.

سوماتریپتان با چه داروهایی تداخل دارد؟

سوماتریپتان با چند گروه دارویی تداخل خطرناک دارد. مصرف هم‌زمان با داروهای ارگوتامین یا ارگوت‌مانند در ۲۴ ساعت ممنوع است. مصرف هم‌زمان با مهارکننده‌های MAO-A ممنوع است، چون سطح خونی دارو تا هفت برابر بالا می‌رود تداخلات دارویی.

مصرف هم‌زمان دو تریپتان در ۲۴ ساعت مجاز نیست. اثر گشادکننده یا منقبض‌کنندهٔ این داروها با هم جمع می‌شود و خطر اسپاسم را بالا می‌برد. اگر یک تریپتان جواب نداد، تریپتان دیگر را در همان حمله امتحان نکنید قاعدهٔ تداخل تریپتان‌ها.

  • داروهای ارگوتامین و دی‌هیدروارگوتامین: فاصلهٔ دست‌کم ۲۴ ساعت جدول تداخلات.
  • مهارکننده‌های MAO-A مانند فنلزین: ممنوع مطلق.
  • تریپتان دیگر مانند زولمیتریپتان: ممنوع در همان ۲۴ ساعت.
  • مهارکننده‌های بازجذب سروتونین: خطر سندرم سروتونین.

داروهای ضدافسردگی از گروه SSRI و SNRI با این دارو تداخل دارند. این ترکیب ممنوع مطلق نیست، ولی نیاز به پایش علائم دارد. اگر چنین دارویی مصرف می‌کنید، پیش از مصرف سوماتریپتان با پزشک صحبت کنید.

چه کسانی نباید سوماتریپتان مصرف کنند؟

سوماتریپتان در بیماری عروق کرونر، اسپاسم عروق کرونر و سندرم ولف-پارکینسون-وایت ممنوع است. سابقهٔ سکته، حملهٔ ایسکمیک گذرا و میگرن بازیلار نیز از موارد منع مصرف است. بیماری عروق محیطی، بیماری ایسکمیک روده و فشار خون کنترل‌نشده هم در همین فهرست قرار دارند موارد منع مصرف.

در بیماران با صرع یا آستانهٔ تشنج پایین، این دارو با احتیاط مصرف می‌شود. در نارسایی شدید کبدی، مصرف آن توصیه نمی‌شود. در نارسایی کلیوی نیز ممکن است تنظیم دوز لازم باشد.

اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید. داده‌های ثبت بارداری افزایش مشخصی در نقایص مادرزادی نشان نداده‌اند، ولی مطالعهٔ حیوانی آسیب جنینی را نشان داده است.

آیا مصرف زیاد سوماتریپتان سردرد می‌سازد؟

مصرف مکرر سوماتریپتان می‌تواند خودش سردرد ایجاد کند. این وضعیت «سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو» نام دارد و در برچسب رسمی به‌عنوان یک هشدار آمده است. درمان آن معمولاً به قطع دارو و دورهٔ سم‌زدایی نیاز دارد هشدار سردرد بازگشتی.

نشانهٔ این وضعیت افزایش تدریجی تعداد روزهای سردرد است. بیمار ابتدا هفته‌ای یک بار دارو می‌خورد و بعد به سه یا چهار بار می‌رسد. در این مرحله دارو دیگر کمک نمی‌کند و فقط چرخه را طولانی‌تر می‌کند.

راه پیشگیری، محدودکردن مصرف به کمتر از ۱۰ روز در ماه است. اگر به این مرز نزدیک شده‌اید، با پزشک دربارهٔ درمان پیشگیرانه صحبت کنید راهنمای NICE.

سوماتریپتان در بارداری و شیردهی

داده‌های ثبت بارداری افزایش روشنی در نقایص مادرزادی نشان نداده‌اند. با این حال، مطالعهٔ حیوانی با سوماتریپتان آسیب جنینی و مرگ جنین را نشان داده است. تصمیم مصرف در بارداری باید با پزشک گرفته شود مصرف در بارداری.

خطر پایهٔ نقایص مادرزادی در جمعیت عمومی دو تا چهار درصد است. خطر سقط نیز ۱۵ تا ۲۰ درصد گزارش شده است داده‌های بارداری. در زنان مبتلا به میگرن، این اعداد در مطالعات مشابه جمعیت عمومی بود داده‌های بارداری.

در شیردهی، مقدار کمی از دارو به شیر منتقل می‌شود. با این حال توصیه می‌شود مصرف با نظر پزشک و در کمترین دوز مؤثر انجام شود.

سوماتریپتان را چطور نگهداری کنیم؟

قرص سوماتریپتان را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و رطوبت نگه دارید. بستهٔ دارو باید بسته بماند و همیشه از دسترس کودکان دور باشد. شکل تزریقی شرایط دمایی جداگانه‌ای دارد و باید طبق برچسب همان محصول حفظ شود. اگر تاریخ انقضای بسته گذشته است، آن را مصرف نکنید شرایط نگهداری در برچسب رسمی.

دارو را در حمام یا کنار پنجرهٔ آفتاب‌گیر نگذارید. رطوبت و گرما کیفیت قرص را کم می‌کند و اسپری بینی را بی‌اثر می‌سازد. اگر رنگ یا بوی دارو تغییر کرده است، حتی پیش از تاریخ انقضا آن را دور بیندازید.

اشتباهات رایج در مصرف سوماتریپتان

شایع‌ترین اشتباه، مصرف دارو در شروع سردرد تنشی است. اشتباه دوم، تکرار دوز بدون پاسخ به دوز اول است. اشتباه سوم، مصرف هم‌زمان با داروی ارگوتامین یا تریپتان دیگر است. این سه خطا بیشترین آسیب را می‌سازند راهنمای درمان میگرن.

برخی بیماران دارو را پیش از شروع درد مصرف می‌کنند. این کار جلوی حمله را نمی‌گیرد و فقط مصرف بی‌مورد ایجاد می‌کند. برخی دیگر دارو را با الکل می‌خورند که خطر سرگیجه و افت فشار را بالا می‌برد.

در بادی‌من بارها دیده‌ایم که بیماران داروهای پیشگیری را با داروی حاد اشتباه می‌گیرند. داروی پیشگیری هر روز مصرف می‌شود، ولی سوماتریپتان فقط در حمله. این تفاوت را با پزشک خود روشن کنید.

سؤال‌های متداول دربارهٔ سوماتریپتان

پرسش‌های زیر پرتکرارترین ابهامات بیماران دربارهٔ این دارو هستند. پاسخ‌ها بر پایهٔ برچسب رسمی و راهنماهای بالینی نوشته شده‌اند. برای تصمیم فردی، همیشه با پزشک خود مشورت کنید.

منابع و مطالعهٔ بیشتر

این مقاله بر پایهٔ برچسب‌های رسمی دارو و شاخص‌های بین‌المللی نوشته شده است. برای مطالعهٔ بیشتر، راهنمای درمان میگرن و راهنمای مکمل‌های مرتبط را ببینید. در بادی‌من تلاش می‌کنیم هر عدد و هر دوز را به منبع اصلی وصل کنیم راهنمای NICE برای سردرد.

مکمل منیزیم در برخی بیماران برای پیشگیری از میگرن بررسی شده است. این موضوع جایگزین داروی حاد نیست. اطلاعات بیشتر را در راهنمای منیزیم گلیسینات بخوانید.

برای کسانی که به‌جای تریپتان مسکن ساده مصرف می‌کنند، راهنمای استامینوفن محدودیت‌های دوز روزانه را توضیح می‌دهد. مکمل‌های منیزیم نیز در فروشگاه بادی‌من موجودند، از جمله منیزیم B6 برونسون و کلسیم منیزیم زینک نیچرمید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *