رفتن به پیمایش رفتن به محتوای اصلی
اطلاعات دارویی

وارفارین: راهنمای کامل دوز، INR، تداخل غذایی و دارویی

جعبهٔ سفید بی‌برچسب قرص وارفارین، قرص‌های سفید شماره‌گذاری‌شده، دفترچهٔ پایش INR و خودکار روی سطح سنگی تیره در نور گرم پنجره

آخرین بازبینی: ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶)

وارفارین در یک نگاه

وارفارین یک ضدانعقاد خوراکی است که خون را رقیق نمی‌کند، بلکه زمان لخته‌شدن را طولانی می‌کند. دوز اولیهٔ معمول آن بدون اطلاع از ژنوتیپ، ۲ تا ۵ میلی‌گرم در روز است و دوز نگهدارنده معمولاً بین ۲ تا ۱۰ میلی‌گرم در روز می‌ماند برگهٔ رسمی JANTOVEN در DailyMed. اثر آن با آزمایش INR سنجیده می‌شود و هدف درمانی در بیشتر موارد بین ۲٫۰ تا ۳٫۰ است راهنمای ACCP برای ضدانعقاد در ضربان نامنظم دهلیزی.

وارفارین چیست و چطور کار می‌کند؟

وارفارین با مهار آنزیم VKORC1، چرخهٔ بازیافت ویتامین K را متوقف می‌کند. ویتامین K برای فعال‌شدن چند پروتئین انعقادی از جمله فاکتورهای ۲، ۷، ۹ و ۱۰ لازم است. وقتی این چرخه کند می‌شود، کبد پروتئین‌های ناکارآمد می‌سازد و زمان انعقاد بالا می‌رود راهنمای CPIC برای دوزدهی وارفارین بر پایهٔ ژنتیک.

کد ATC وارفارین B01AA03 است و در گروه داروهای ضدترومبوتیک قرار می‌گیرد شاخص ATC/DDD سازمان جهانی بهداشت. نیمه‌عمر مؤثر آن بین ۲۰ تا ۶۰ ساعت و به‌طور میانگین حدود ۴۰ ساعت است، به همین دلیل اثر یک دوز تا چند روز باقی می‌ماند برگهٔ رسمی داروی JANTOVEN در DailyMed.

همین نیمه‌عمر طولانی دو پیامد عملی دارد. اول اینکه اثر وارفارین یک‌شبه ظاهر نمی‌شود و معمولاً چند روز طول می‌کشد تا INR به محدودهٔ هدف برسد. دوم اینکه اگر دوزی اشتباه مصرف شود، اصلاح آن هم چند روز زمان می‌برد. به همین دلیل تنظیم دوز وارفارین یک فرایند تدریجی است، نه یک تصمیم یک‌باره.

منبع: برگهٔ رسمی داروی JANTOVEN در DailyMed
ویژگیمقدار
کد ATCB01AA03
گروه داروییآنتاگونیست ویتامین K
نیمه‌عمر مؤثر۲۰ تا ۶۰ ساعت (میانگین ۴۰ ساعت)
دوز اولیهٔ معمول۲ تا ۵ میلی‌گرم در روز
دوز نگهدارندهٔ معمول۲ تا ۱۰ میلی‌گرم در روز
INR هدف در بیشتر موارد۲٫۰ تا ۳٫۰

موارد مصرف وارفارین

وارفارین برای پیشگیری از تشکیل لخته در افرادی تجویز می‌شود که خطر لخته‌شدن بالا دارند. شایع‌ترین موارد عبارت‌اند از ضربان نامنظم دهلیزی، لختهٔ وریدی عمقی، آمبولی ریه، دریچه‌های مکانیکی قلب و برخی اختلال‌های انعقادی ارثی. انتخاب وارفارین در هر مورد با پزشک است و به خطر خونریزی بیمار هم بستگی دارد.

در ضربان نامنظم دهلیزی، هدف درمانی معمولاً INR بین ۲٫۰ تا ۳٫۰ است راهنمای ACCP برای هدف INR. برای بیماران با دریچهٔ مکانیکی در موقعیت میترال یا دریچه‌های دیسکی، هدف بالاتر و بین ۲٫۵ تا ۳٫۵ تعیین می‌شود راهنمای انجمن کالج متخصصان قفسهٔ سینهٔ آمریکا برای ضدانعقاد در ضربان نامنظم دهلیزی. این تفاوت نشان می‌دهد که «INR خوب» یک عدد ثابت نیست و به تشخیص بستگی دارد.

  • ضربان نامنظم دهلیزی برای پیشگیری از سکتهٔ مغزی
  • لختهٔ وریدی عمقی و آمبولی ریه برای پیشگیری از عود
  • دریچهٔ مکانیکی قلب برای جلوگیری از تشکیل لخته در دریچه
  • برخی اختلالات انعقادی ارثی مانند کمبود پروتئین C و S

دوز وارفارین و تنظیم بر اساس INR

دوز وارفارین یک عدد ثابت برای همه نیست. اگر ژنوتیپ CYP2C9 و VKORC1 بیمار معلوم نباشد، دوز اولیهٔ معمول ۲ تا ۵ میلی‌گرم یک بار در روز است و دوز نگهدارندهٔ تیپیک بین ۲ تا ۱۰ میلی‌گرم در روز قرار می‌گیرد اطلاعات تجویز وارفارین در DailyMed. هر تغییری در دوز باید بر پایهٔ پاسخ INR و نه بر پایهٔ حس شخصی انجام شود.

سه عامل، دوز آغازین را به‌طور معناداری جابه‌جا می‌کنند: سن، وزن بدن و داروهای همراه. افراد سالمند، افراد با وزن کم و بیمارانی که داروهای مهارکنندهٔ CYP2C9 مصرف می‌کنند معمولاً به دوز پایین‌تری نیاز دارند. راهنمای CPIC توصیه می‌کند در این گروه‌ها دوز آغازین از ۲ میلی‌گرم شروع شود و با پایش INR تنظیم شود راهنمای CPIC ۲۰۱۷.

منبع: راهنمای CPIC ۲۰۱۷ برای دوزدهی وارفارین بر پایهٔ ژنتیک
وضعیتدوز آغازین معمولنکته
بزرگسال با ژنوتیپ نامعلوم۲ تا ۵ میلی‌گرم روزانهتنظیم بر پایهٔ INR
سالمند یا وزن کم۲ میلی‌گرم روزانه یا کمترحساسیت بالاتر به خونریزی
مصرف هم‌زمان مهارکنندهٔ CYP2C9دوز پایین‌ترخطر بالا رفتن سریع INR
دوز نگهدارندهٔ تیپیک۲ تا ۱۰ میلی‌گرم روزانهبسته به هدف INR

قاعدهٔ طلایی این است که هیچ‌گاه دوز را بدون آزمایش INR تغییر نده. اگر INR پایین‌تر از هدف باشد، افزایش دوز معمولاً کوچک است و پس از چند روز دوباره سنجیده می‌شود. اگر INR بالاتر از هدف باشد، کاهش دوز یا یک نوبت قطع موقت ممکن است لازم شود، ولی تصمیم آن با پزشک است.

INR چیست و چند بار باید اندازه‌گیری شود؟

INR نسبت زمان پروترومبین بیمار به یک نمونهٔ مرجع است و نشان می‌دهد خون با چه سرعتی لخته می‌شود. INR پایین یعنی خطر لخته و INR بالا یعنی خطر خونریزی. اندازه‌گیری آن تنها راه مطمئن برای دانستن این است که دوز فعلی در محدودهٔ ایمن و مؤثر است یا نه.

در آغاز درمان، INR معمولاً هر چند روز یک بار سنجیده می‌شود تا به محدودهٔ هدف برسد. پس از تثبیت، فاصلهٔ آزمایش‌ها می‌تواند به چند هفته افزایش یابد. هر تغییر دارو، تغییر رژیم غذایی یا بیماری تب‌دار جدید می‌تواند این تعادل را جابه‌جا کند و نیاز به آزمایش زودتر را ایجاد کند. آزمایش INR یک آزمایش خون ساده است و نیازی به آماده‌سازی خاص ندارد.

دستگاه اندازه‌گیری INR و نوار تست کنار دفترچهٔ پایش روی میز روشن در نور طبیعی
پایش منظم INR تنها راه اطمینان از این است که دوز وارفارین در محدودهٔ ایمن و مؤثر باقی مانده است.

وارفارین با چه غذاهایی تداخل دارد؟

مهم‌ترین تداخل غذایی وارفارین با ویتامین K است. ویتامین K کار وارفارین را خنثی می‌کند، پس تغییر ناگهانی مقدار سبزیجات برگ‌سبز در رژیم غذایی می‌تواند INR را جابه‌جا کند. نکتهٔ مهم این است که هدف، حذف ویتامین K نیست، بلکه ثابت نگه‌داشتن مقدار دریافتی روزانه است.

سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم پیچ، کلم بروکلی، شلغم و جعفری بیشترین ویتامین K را دارند. اگر این مواد را به‌طور منظم می‌خورید، همان الگو را حفظ کنید. اگر به‌طور ناگهانی مقدار زیادی از آن‌ها را کنار بگذارید یا اضافه کنید، INR ممکن است تغییر کند. یک مرور نظام‌مند نشان داده که اثر غذا و مکمل بر وارفارین قابل اندازه‌گیری و بالینی مهم است مرور نظام‌مند تداخل وارفارین با غذا و مکمل.

سبزیجات برگ‌سبز تازه شامل اسفناج، کلم پیچ و بروکلی روی تختهٔ چوبی در نور طبیعی آشپزخانه
ویتامین K موجود در سبزیجات برگ‌سبز اثر وارفارین را کم می‌کند، پس مقدار مصرف روزانه باید ثابت بماند نه حذف شود.

الکل یکی دیگر از عوامل اثرگذار است. مصرف زیاد و ناگهانی الکل می‌تواند INR را بالا ببرد، ولی مصرف مزمن و سنگین ممکن است اثر معکوس داشته باشد. الگوی مصرف منظم و متعادل، مهم‌تر از پرهیز کامل است. همچنین رژیم‌های سختگیرانه و کاهش وزن سریع می‌توانند تعادل وارفارین را بر هم بزنند.

تداخل وارفارین با مکمل‌ها و گیاهان دارویی

برای کسی که مکمل مصرف می‌کند، این مهم‌ترین بخش مقاله است. چند مکمل رایج اثر وارفارین را به‌طور معناداری تغییر می‌دهند و بعضی از آن‌ها بدون نسخه و بدون آگاهی پزشک مصرف می‌شوند. مرور نظام‌مند تداخل‌ها نشان می‌دهد که گیاهان دارویی و مکمل‌های غذایی یکی از منابع شایع و قابل پیشگیری نوسان INR هستند مرور نظام‌مند ۲۰۲۱.

ویتامین K به‌شکل مکمل، مستقیم‌ترین تداخل را دارد. مکمل‌های مولتی‌ویتامین که ویتامین K دارند، مکمل‌های کلسیم همراه با ویتامین K و قطره‌های ویتامین K کودکان همه می‌توانند اثر وارفارین را کم کنند. اگر رژیم شما از قبل شامل مقدار مشخصی ویتامین K است، افزودن یک مکمل جدید بدون اطلاع پزشک می‌تواند INR را پایین بیاورد.

روغن ماهی با دوز بالا و مکمل‌های امگا ۳ نیز اثر ضدپلاکتی دارند و در دوزهای بالا می‌توانند خطر خونریزی را افزایش دهند. کورکومین موجود در زردچوبه یکی از شناخته‌شده‌ترین موارد است و در مطالعات متعدد با افزایش INR همراه بوده. کوآنزیم Q10 از نظر ساختاری شبیه ویتامین K است و گزارش‌هایی از کاهش اثر وارفارین با آن وجود دارد.

  • ویتامین K اثر وارفارین را کم می‌کند
  • روغن ماهی و امگا ۳ با دوز بالا خطر خونریزی را بالا می‌برد
  • کورکومین و زردچوبه می‌تواند INR را بالا ببرد
  • کوآنزیم Q10 ممکن است اثر وارفارین را کم کند
  • جینسینگ، جینکو و سیر با دوز بالا اثر ضدپلاکتی دارند

منطق عملی ساده است. هر مکمل جدید را یک‌باره و با دوز بالا شروع نکنید و اگر شروع کردید، چند روز بعد INR را دوباره بسنجید. مکمل‌هایی که در بادی‌من عرضه می‌شوند، مثل کورکومین کارن ۵۰۰ میلی‌گرم و امگا ۳ همراه کوآنزیم Q10 ویمکسیر، دقیقاً از همان گروه‌هایی هستند که باید با پزشک هماهنگ شوند.

تداخل وارفارین با داروها

وارفارین یکی از داروهایی است که بیشترین تداخل دارویی ثبت‌شده را دارد. مکانیسم بیشتر تداخل‌ها تغییر سرعت متابولیسم وارفارین در کبد یا تغییر اثر آن بر انعقاد است. برخی داروها INR را بالا می‌برند و خطر خونریزی را افزایش می‌دهند و برخی دیگر اثر وارفارین را کم می‌کنند.

آنتی‌بیوتیک‌ها شایع‌ترین علت نوسان ناگهانی INR هستند، چون هم فلور روده را که ویتامین K می‌سازد تغییر می‌دهند و هم ممکن است آنزیم‌های کبدی را مهار کنند. مترونیدازول، دیسولفیرام و فلوکونازول از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها هستند. داروهای ضد آریتمی قلبی هم از قوی‌ترین مهارکننده‌ها هستند و اثر آن‌ها تا هفته‌ها باقی می‌ماند.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک، هم اثر ضدپلاکتی دارند و هم ممکن است مخاط معده را تحریک کنند. ترکیب آن‌ها با وارفارین خطر خونریزی گوارشی را به‌طور معناداری بالا می‌برد. آسپرین با دوز پایین در برخی بیماران عمداً همراه وارفارین تجویز می‌شود، ولی این تصمیم باید صریح و آگاهانه باشد. یک مرور نظام‌مند قدیمی‌تر هم فهرست گسترده‌ای از این تداخل‌ها را مستند کرده است مرور نظام‌مند تداخل دارو و غذای وارفارین.

عوارض جانبی وارفارین

شایع‌ترین عارضهٔ جدی وارفارین خونریزی است. خونریزی می‌تواند خفیف مانند کبودی و خون‌ریزی لثه باشد یا شدید مانند خونریزی گوارشی و خونریزی داخل مغزی. خطر خونریزی با INR بالا، سن بالا، فشار خون کنترل‌نشده و مصرف هم‌زمان داروهای ضدپلاکت بیشتر می‌شود.

مرگ بافت پوستی یک عارضهٔ نادر ولی شناخته‌شده است که معمولاً در روزهای اول درمان و در افرادی رخ می‌دهد که کمبود پروتئین C دارند. در این حالت وارفارین سریع‌تر از پروتئین C اثر می‌گذارد و تعادل عروق خونی به هم می‌خورد. شروع درمان همراه با هپارین در بیماران پرخطر، یکی از راه‌های پیشگیری از این عارضه است.

از دست دادن موقت مو و تغییر رنگ ادرار در برخی بیماران گزارش شده است، ولی این موارد معمولاً خفیف و برگشت‌پذیر هستند. مهم‌ترین پیام این بخش ساده است: هر علامت خونریزی غیرمعمول، از کبودی بزرگ و بی‌دلیل تا مدفوع سیاه و سردرد شدید، باید فوراً گزارش شود.

منع مصرف: چه کسانی نباید وارفارین مصرف کنند؟

وارفارین در بارداری ممنوع است، چون از جفت عبور می‌کند و می‌تواند ناهنجاری‌های اسکلتی ایجاد کند. در خونریزی فعال، اختلال شدید انعقادی، فشار خون بالای کنترل‌نشده و سابقهٔ خونریزی داخل مغزی هم معمولاً تجویز نمی‌شود. در نارسایی شدید کبدی، ساخت فاکتورهای انعقادی مختل است و وارفارین خطرناک می‌شود.

در نارسایی کلیه، وارفارین منع مطلق نیست ولی نیاز به احتیاط بیشتری دارد. بیماران دیالیزی و بیماران با افت شدید عملکرد کلیه در معرض خطر بالاتر خونریزی هستند. در این گروه‌ها پایش INR باید دقیق‌تر و فاصلهٔ آن کوتاه‌تر باشد.

سابقهٔ حساسیت به وارفارین، سندرم‌های خونریزی ارثی و برخی تومورهای فعال هم از موارد احتیاط هستند. هیچ‌کدام از این موارد جایگزین قضاوت پزشک نیست و فهرست کامل در برگهٔ رسمی دارو آمده است.

وارفارین در بارداری، شیردهی و سالمندان

در بارداری، وارفارین با خطر ناهنجاری جنینی همراه است و معمولاً با هپارین جایگزین می‌شود. در شیردهی، مقدار بسیار کمی از دارو به شیر می‌رسد و در بیشتر منابع به‌عنوان گزینهٔ قابل بررسی مطرح است، ولی تصمیم نهایی باید با پزشک گرفته شود.

در سالمندان حساسیت به وارفارین بیشتر است. هم متابولیسم کبدی کندتر می‌شود و هم خطر زمین‌خوردن و خونریزی بالاتر است. دوز آغازین در این گروه معمولاً پایین‌تر انتخاب می‌شود و پایش INR دقیق‌تر انجام می‌شود. تداخل دارویی هم در سالمندان شایع‌تر است، چون تعداد داروهای مصرفی بیشتر است.

اگر یک دوز وارفارین را فراموش کردم چه کنم؟

اگر دوز فراموش‌شده را همان روز به یاد آوردید، می‌توانید آن را مصرف کنید. اگر تا روز بعد یادتان نیامد، دوز فراموش‌شده را مصرف نکنید و دوز معمول همان روز را بخورید. هرگز دو دوز را با هم نخورید، چون INR را به‌طور خطرناکی بالا می‌برد.

دوز فراموش‌شده را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید. آن‌ها ممکن است بخواهند INR را زودتر بررسی کنند. اگر چند دوز پشت سر هم فراموش شد، حتماً پیش از مصرف دوباره با پزشک صحبت کنید.

نام ژنریک وارفارین چیست و در چه قرص‌هایی عرضه می‌شود؟

نام ژنریک این دارو وارفارین سدیم است و در برگهٔ رسمی با همین نام ثبت شده است. وجود قرص‌های ۱، ۲، ۲٫۵، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷٫۵ و ۱۰ میلی‌گرم در برگهٔ رسمی دارو تأیید شده است برگهٔ رسمی JANTOVEN در DailyMed. یعنی دو بیمار با یک نسخهٔ یکسان می‌توانند دو عدد قرص کاملاً متفاوت در دست بگیرند.

به همین دلیل پیش از هر تغییر، عدد روی بسته را با دوز نسخه مقایسه کنید. اگر قرص را از بستهٔ دیگری برمی‌دارید، مطمئن شوید همان عدد است. یک قرص ۱۰ میلی‌گرم دو برابر یک قرص ۵ میلی‌گرم است و این تفاوت در INR دیده می‌شود دوزهای ثبت‌شده در برگهٔ رسمی دارو. نام ژنریک را روی نسخه و برگهٔ دارو نگه دارید تا در داروخانه اشتباهی رخ ندهد.

وارفارین را چطور نگهداری کنیم؟

قرص وارفارین را در جای خشک، دور از رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. بسته را پس از هر بار مصرف ببندید و دارو را بیرون از دسترس کودکان قرار دهید. قرص‌هایی که تغییر رنگ داده‌اند یا بوی غیرعادی دارند مصرف نکنید. تاریخ انقضای بسته را پیش از مصرف بررسی کنید.

رطوبت حمام و گرمای آشپزخانه برای قرص مناسب نیست. اگر قرص را در جعبهٔ هفتگی می‌ریزید، همان جعبه را در جای خشک نگه دارید و بیش از یک هفته دارو در آن نگذارید. نگهداری درست، اثر دارو را تا آخرین قرص ثابت نگه می‌دارد و از یک منبع خطای بی‌دلیل کم می‌کند.

اشتباهات رایج در مصرف وارفارین

شایع‌ترین اشتباه، قطع خودسرانهٔ دارو به دلیل ترس از خونریزی است. قطع وارفارین خطر لخته و سکته را دوباره برمی‌گرداند و می‌تواند فاجعه‌بار باشد. اشتباه دوم، مصرف مسکن‌های بدون نسخه بدون بررسی تداخل است.

اشتباه سوم، تغییر یک‌بارهٔ رژیم غذایی است. اگر ناگهان مصرف سبزیجات برگ‌سبز را قطع کنید، INR بالا می‌رود و اگر ناگهان مقدار زیادی از آن‌ها را اضافه کنید، INR پایین می‌آید. اشتباه چهارم، مصرف مکمل‌های herbal بدون اطلاع پزشک است. اشتباه پنجم، سنجش INR در فاصله‌های نامنظم و بی‌توجهی به علائم هشدار است.

نکتهٔ بادی‌من: اگر وارفارین مصرف می‌کنید، پیش از خرید هر مکمل جدید، ترکیبات آن را با پزشک یا داروساز بررسی کنید. مکمل‌هایی که ویتامین K دارند یا اثر ضدپلاکتی قوی دارند، بیشترین اهمیت را دارند.

سؤال‌های متداول دربارهٔ وارفارین

منابع و مطالعهٔ بیشتر

این مقاله بر پایهٔ برگهٔ رسمی دارو در DailyMed، شاخص ATC/DDD سازمان جهانی بهداشت و چند مرور نظام‌مند و راهنمای بالینی ساخته شده است. هر عدد دوز در همان جمله به منبع خود لینک شده است.

برای مطالعهٔ تداخل‌های غذایی و مکملی، مرور نظام‌مند تداخل وارفارین با غذا، گیاه دارویی و مکمل کامل‌ترین منبع است. برای دوزدهی بر پایهٔ ژنتیک، راهنمای CPIC ۲۰۱۷ مرجع اصلی است.

اگر دربارهٔ داروهای ضدالتهابی و تداخل آن‌ها با وارفارین سؤال دارید، راهنمای ایبوپروفن و داروهای ضدالتهاب را بخوانید. برای مقایسهٔ منبع گیاهی و دریایی امگا ۳ و انتخاب مکمل مناسب، راهنمای امگا ۳ گیاهی در دسترس است.

سلب مسئولیت پزشکی: این مقاله فقط جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا تجویز پزشک نیست. دوز وارفارین نباید بدون آزمایش INR و نظر پزشک تغییر کند. در صورت خونریزی غیرمعمول یا علائم شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

متوجه شدم
✕
از «BODYMAN» مثل دیجی‌کالا خرید کن!

با وارد کردن شماره تلفنی که در دیجی‌کالا ثبت کردی، اطلاعات حسابت رو ببین، آدرست رو انتخاب کن و خریدت رو مثل دیجی‌کالا سریع، قسطی و امن انجام بده.

progress
digikala تایید شده توسط دیجی‌کالا

این سایت توسط دیجی‌کالا بررسی شده و مالکیت، اطلاعات تماس، کیفیت و نحوه ارائه خدمات آن تأیید شده‌است.